MAMO, ja Ci nie powiem, że NIE WIDZĘ – Ogólnopolska Kampania Wczesnego Wykrywania Ambliopii u Dzieci

Czy wiesz, że w Polsce nie ma obowiązkowych badań okulistycznych dla małych dzieci? To sprawia, że wiele wad wzroku – w tym ambliopia, znana jako leniwe oko – pozostaje niewykrytych aż do momentu, gdy jest już za późno na skuteczne leczenie. Problem dotyczy nawet ćwierć miliona najmłodszych, którzy mogą na zawsze utracić wzrok tylko dlatego, że nikt nie zauważył problemu na czas.

Z tego powodu powstała Ogólnopolska Kampania Wczesnego Wykrywania Ambliopii u Dzieci. Jej celem jest edukacja rodziców, opiekunów i nauczycieli oraz dotarcie do jak największej liczby osób z prostym przesłaniem: każde dziecko powinno być przebadane przez okulistę dziecięcego najpóźniej do 3. roku życia.

Przeczytaj też:
Co łatwiej powiedzieć mama czy tata? – Pierwsze słowo dziecka
Czy 4 miesięczne dziecko może siedzieć?

Ambliopia u dzieci — dlaczego łatwo ją przeoczyć?

Ambliopia to obniżona ostrość wzroku. Wynika z nieprawidłowego rozwoju widzenia w dzieciństwie. Może dotyczyć jednego lub obu oczu. Nie jest tym samym co wada wzroku. U dziecka z niedowidzeniem założenie odpowiednich okularów nie zawsze wystarcza do uzyskania prawidłowej ostrości widzenia.

W tegorocznych materiałach kampanii wymieniono następujące przyczyny ambliopii:

• różnowzroczność, czyli anizometropię — znaczną różnicę wady wzroku między oczami;
• zez — sytuację, w której oczy nie są ustawione w tym samym kierunku;
• dużą wadę refrakcji w obu oczach, na przykład nadwzroczność lub astygmatyzm;
• przeszkody utrudniające docieranie obrazu do oka, na przykład zaćmę lub opadającą powiekę.

Przy niedowidzeniu jednostronnym dziecko korzysta przede wszystkim z lepiej widzącego oka. Rodzice nie dostrzegają wtedy oczywistych trudności, a dziecko nie zgłasza, że widzi niewyraźnie. Brak skarg i prawidłowy wygląd oczu nie wykluczają ambliopii.

Według materiałów przygotowanych przez organizatora ambliopia dotyczy około 2,6–3,7% dzieci w Europie. Podawana w kampanii liczba około ćwierć miliona dzieci w Polsce jest szacunkiem opartym na przyjętej częstości występowania i danych demograficznych. Nie jest wynikiem ogólnopolskiego badania przesiewowego.

Przeczytaj też:
Po czym poznać, że dziecko ma skok rozwojowy?

Kiedy zbadać wzrok dziecka?

Skuteczność leczenia ambliopii jest największa, gdy terapia rozpocznie się do 3. roku życia. Po 7.–8. roku życia szansa na odzyskanie pełnej ostrości wzroku gwałtownie maleje. Z tego powodu każde dziecko powinno zostać przebadane przez okulistę dziecięcego. Nie wystarczy rutynowa kontrola u pediatry.

American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus wyjaśnia, że poprawę widzenia można uzyskać również u starszych dzieci i młodszych nastolatków. Wcześniejsze rozpoczęcie leczenia zwykle daje lepsze rezultaty.

Przeczytaj też:
Od kiedy dziecko może oglądać bajki?

Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców, że dziecko moż mieć problemy ze wzrokiem?

Poznaj najczęstsze objawy problemów ze wzrokiem u dzieci:

• zez, czyli sytuacja, w której oczy nie patrzą w tym samym kierunku,
• częste mrużenie oczu lub przechylanie głowy w trakcie patrzenia,
• trudności w ocenie odległości, potykanie się, niezdarność,
• brak zainteresowania zabawami wymagającymi precyzji wzrokowej (np. układaniem klocków).

Gdy je zauważysz, umów się na wizytę u pediatry i poproś o skierowanie do okulisty.

Przeczytaj też:
Jak wspierać rozwój przedszkolaka? Przewodnik dla rodziców

Ogólnopolska Kampania Wczesnego Wykrywania Ambliopii

Od 8 października do 15 października (Dzień Świadomości Ambliopii) w całej Polsce trwa kampania edukacyjna pod patronatem naukowym Instytutu Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka. Jej głównym celem jest nagłośnienie problemu i dotarcie do jak największej liczby rodziców, opiekunów, nauczycieli oraz organizacji, które mogą pomóc w upowszechnianiu wiedzy o niedowidzeniu. Tegoroczne działania informacyjne odbywają się od 8 do 15 października 2026 roku.

Hasło kampanii brzmi:
MAMO, ja Ci nie powiem, że NIE WIDZĘ.

To zdanie od razu zatrzymuje i skłania do refleksji. Zapamiętaj i je podziel się nim z innymi rodzicami.

Przeczytaj też:
Jak nauczyć dziecko kolorów?

Jak firmy i instytucje mogą wesprzeć Kampanię Wczesnego Wykrywania Ambliopii?

Twoja organizacja może w prosty sposób włączyć się w działania informacyjne, bez ponoszenia kosztów:

• publikacja posta w social mediach (LinkedIn, Facebook, Instagram),
• umieszczenie informacji o kampanii w intranecie lub newsletterze,
• dodanie plakatu lub ulotki w przestrzeni publicznej,
• organizacja krótkiego spotkania edukacyjnego dla pracowników,
• współpraca z ekspertem – np. zorganizowanie Q&A lub artykułu edukacyjnego,
• udostępnianie materiałów kampanii wśród pracowników-rodziców.

Każdy gest ma znaczenie. Nawet udostępnienie informacji może sprawić, że kolejne dziecko trafi na czas do okulisty i odzyska szansę na pełne widzenie.

Przeczytaj też:
Kiedy dziecko zaczyna słyszeć?- Wszystko, co warto wiedzieć o rozwoju słuchu u niemowląt

Leczenie ambliopii – na czym polega?

Najczęściej stosowane metody to:

• korekcja wady wzroku za pomocą okularów,
• zaklejanie zdrowego oka (tzw. okluzja), aby zmusić mózg do korzystania ze słabszego,
• specjalne ćwiczenia wzrokowe i terapia ortoptyczna.

Proces leczenia wymaga cierpliwości i wsparcia rodziców, dlatego oprócz działań medycznych niezwykle ważna jest edukacja i akceptacja emocji dziecka.

Przeczytaj też:
Jak nauczyć dziecko sikania na nocniku?

Iza i plaster na oko — książka, która oswaja leczenie

W tegorocznych materiałach kampanii organizatorzy przedstawiają książkę Iza i plaster na oko Aleksandry Kukuły, z ilustracjami Agnieszki Niedźwiadek. To bajka terapeutyczna dla dzieci z niedowidzeniem oraz tych, które potrzebują wsparcia w radzeniu sobie z trudnościami. Historia wyjaśnia, jak wygląda wizyta u okulisty i dlaczego niektóre dzieci muszą zasłaniać oko. Może być punktem wyjścia do rozmowy o okularach, leczeniu i emocjach, które im towarzyszą. Dziecku nie zawsze łatwo zaakceptować plaster. Może czuć złość, dyskomfort albo obawiać się reakcji innych dzieci. Wspólne czytanie daje okazję, aby nazwać te uczucia i pokazać, że z trudnościami nie trzeba radzić sobie samemu. Książka została skonsultowana z okulistą, terapeutą widzenia i psychologiem dziecięcym.

Przeczytaj też:
Jak rozmawiać z przedszkolakiem o emocjach?

Jako rodzic dbam o wzrok moich dzieci

Moje dzieci od najmłodszych lat są pod kontrolą okulisty. Dwoje ma stwierdzony astygmatyzm. Troje na ten moment nosi okulary.

Dlaczego trafiliśmy do okulisty? Jedna z moich pociech jako przedszkolak narzekała na bóle głowy. Wyniki badań były w porządku. W końcu pediatra dał nam skierowanie do okulisty. To był strzał w dziesiątkę.

Jeden z synów trzymał bardzo nisko głowę, gdy malował. To nas zaspokoiło. Był za mały, żeby powiedzieć, że źle widzi. Umówiłam go na wizytę do lekarza. Okazało się, że jedno oko jest zbudowane inaczej. Prawe jest o wiele słabsze od drugiego. Aby zniwelować różnicę i zmusisz słabsze oko do pracy, okulista zlecił okluzję. Od prawie dwóch lat dziecko nosi obturator około dwie godzinny dziennie. To wystarcza. Poprawa jest widoczna. Słabsze oko się wzmacnia.

Kolejny syn został skierowany do okulisty w wieku niemowlęcym. Zez był bardzo widoczny. Wada wzorku była znikoma. Założenie okularów nie powodowało, że lepiej widział, dlatego bardzo trudno było go przekonać do tego, by je nosił. Nie nosił ich prawie wcale. Na szczęście z czasem przestał zezować. Dopiero w przedszkolu zaczął je nosić systematycznie. Zobaczymy, jak to wszystko się potoczy.

Przeczytaj też:
Kiedy dziecko zaczyna mówić?

E-dzieciaki są partnerem Ogólnopolskiej Kampanii Wczesnego Wykrywania Ambliopii u Dzieci

Jako wielodzietna mama i redaktorka portalu E-dzieciaki zdecydowałam, że zostanę partnerem Ogólnopolskiej Kampanii Wczesnego Wykrywania Ambliopii u Dzieci. Doskonale zdaję sobie sprawę, jak ważne jest wczesne wykrycie problemów ze wzrokiem u naszych pociech. Chcę dotrzeć z tym przesłaniem do innych ludzi, którzy mają styczność z najmłodszymi osobami mieszkającymi w naszym kraju. Jeśli w ten sposób uratujemy jedno dziecko, uznam to za sukces.

Przeczytaj też:
Od kiedy dziecko może jeździć z przodu?

Podsumowanie: MAMO, ja Ci nie powiem, że NIE WIDZĘ – Ogólnopolska Kampania Wczesnego Wykrywania Ambliopii u Dzieci

Ambliopia to choroba, której skutki są poważne. Wcześnie wykryta może być skutecznie leczona. Dzięki wspólnemu zaangażowaniu rodziców, nauczycieli, lekarzy, firm i mediów, możemy sprawić, że setki tysięcy dzieci w Polsce nie straci wzroku.

Dołącz do kampanii, nagłośnij problem i pomóż uratować wzrok dzieci.

FAQ – najczęściej zadawne pytanie o ambliopię

Przeczytaj też:

Kto zgłasza noworodka do przychodni?

Grafika: pixabay.com