Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...
Co zalicza się do znęcania psychicznego? - Przemoc w rodzinie nie jest rzadka - e-dzieciaki.pl

Co zalicza się do znęcania psychicznego? – Przemoc w rodzinie nie jest rzadka

co zalicza się do znęcania psychicznego?

Czy wiesz, co zalicza się do znęcania psychicznego? Na pewno nie jest to zwykła kłótnia, różnica zdań ani jednorazowy wybuch emocji. O znęcaniu psychicznym mówimy, gdy zachowania jednej osoby są powtarzalne, dotkliwe i prowadzą do poniżenia, zastraszenia, udręczenia, izolacji albo podporządkowania drugiej osoby. Takie zachowania niszczą poczucie bezpieczeństwa i sprawczości osoby krzywdzonej. Bardzo ważny w tym przypadku jest kontekst, częstotliwość, intencja, przewaga sprawcy i wpływ zachowań na osobę pokrzywdzoną. W tym artykule przybliżę to zagadnienie.

TL;DR — co zalicza się do znęcania psychicznego?

  • Do znęcania psychicznego zalicza się powtarzalne poniżanie, zastraszanie, kontrolowanie, izolowanie lub manipulowanie drugą osobą w sposób, który wywołuje u niej lęk, napięcie i poczucie bezradności.
  • W 2025 roku Policja odnotowała 91 330 osób doznających przemocy domowej oraz 59 519 wypełnionych formularzy „Niebieska Karta – A”, przy czym dane te obejmują tylko przypadki ujawnione w procedurach policyjnych.
  • Artykuł dla osób, które chcą odróżnić zwykły konflikt od przemocy psychicznej, uporządkować dowody i dowiedzieć się, gdzie szukać pomocy.
  • Po przeczytaniu artykułu nazwiesz konkretne zachowania, przygotujesz chronologię zdarzeń i podejmiesz pierwszy bezpieczny krok: rozmowę ze specjalistą, zgłoszenie sprawy lub kontakt z instytucją pomocową.
  • Aktualizacja: 01.09.2026

Przeczytaj też: Czy przemoc finansowa jest karana? – Przemoc ekonomiczna niszczy wiele rodzin

Co to jest przemoc psychiczna?

Przemoc psychiczna polega na celowym lub powtarzalnym poniżaniu, zastraszaniu, kontrolowaniu, ośmieszaniu albo manipulowaniu drugą osobą. Nie zostawia widocznych śladów na ciele, ale może bardzo mocno wpływa na poczucie bezpieczeństwa, samoocenę, zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie osoby, która jej doświadcza.

Przemoc psychiczna rozwija się stopniowo. Na początku są to żarty, złośliwe komentarze, krytyka albo zazdrość tłumaczona troską o drugą osobę. Z czasem osoba stosująca przemoc zaczyna coraz mocniej kontrolować, ograniczać kontakty z bliskimi, wzbudzać poczucie winy, straszyć konsekwencjami albo podważać sposób myślenia drugiej osoby. Ofiara zaczyna się zastanawiać, czy rzeczywiście przesadza, źle pamięta albo sama jest winna.

Do przemocy psychicznej zaliczają się między innymi:

  • wyzwiska,
  • krzyk,
  • upokarzanie,
  • ignorowanie,
  • szantaż emocjonalny,
  • groźby,
  • chorobliwą zazdrość,
  • kontrolowanie telefonu, pieniędzy i kontaktów,
  • izolowanie od rodziny oraz znajomych,
  • gaslighting, czyli manipulowanie faktami w taki sposób, aby druga osoba zwątpiła we własną ocenę sytuacji.

Przemoc psychiczna nie zawsze wygląda jak agresja. Czasem przybiera formę ciszy, karania milczeniem, ciągłego oceniania, wyśmiewania potrzeb, umniejszania sukcesów albo powtarzania: nikt ci nie uwierzy, beze mnie sobie nie poradzisz, to twoja wina. Takie komunikaty stopniowo odbierają osobie krzywdzonej poczucie wartości i sprawczości.

Przemoc psychiczna polega na celowym lub powtarzalnym poniżaniu, zastraszaniu, kontrolowaniu, ośmieszaniu albo manipulowaniu drugą osobą.

O przemocy psychicznej mówimy wtedy, gdy zachowania są powtarzalne, wywołują lęk, napięcie lub poczucie zagrożenia i służą podporządkowaniu drugiej osoby. Jednorazowa kłótnia nie musi być jeszcze przemocą, ale stały schemat poniżania, straszenia, kontroli i manipulacji jest sygnałem alarmowym, którego nie należy bagatelizować. Niestety w wielu rodzinach takie sytuacje są przez wiele ignorowane.

Przeczytaj: Jak powiedzieć dziecku o rozwodzie?

Co można uznać za znęcanie się psychiczne?

W relacjach domowych znęcanie psychiczne nie zaczyna się od jawnych gróźb. Czasem zaczyna się od niepozornych żartów, komentarzy o wyglądzie, umiejętnościach, macierzyństwie, pracy albo pieniądzach. Potem dochodzi kontrola telefonu, kontaktów, wydatków, wyjść z domu, relacji z rodziną i znajomymi. Osoba doświadczająca przemocy zaczyna żyć tak, aby nie sprowokować kolejnego wybuchu.

Jakie są przykłady znęcania się psychicznego?

Do znęcania psychicznego należą: wyzwiska, ośmieszanie, upokarzanie, stałe krytykowanie, a także grożenie odebraniem dzieci, wyrzuceniem z domu, samobójstwem albo zniszczeniem życia. Przemocą jest także zakazywanie kontaktu z rodziną, śledzenie, podsłuchiwanie, przemoc finansowa oraz utrudnianie pracy lub nauki.

ZachowanieJak może wyglądać?Dlaczego jest to niepokojące?
Agresja werbalnawyzwiska, krzyk, przekleństwa, poniżanieodbiera poczucie godności i bezpieczeństwa
Gaslightingzaprzeczanie faktom, wmawianie urojeńpodważa zaufanie do własnej pamięci i oceny
Izolacjaodcinanie od rodziny, znajomych, pracyzwiększa zależność od sprawcy
Groźbygrożenie przemocą, odebraniem dzieci, wyrzuceniemwywołuje lęk i podporządkowanie
Kontrolasprawdzanie telefonu, lokalizacji, wydatkówogranicza wolność osobistą
Przemoc ekonomicznawydzielanie pieniędzy, zakaz pracy, blokowanie kontamoże uzależniać ofiarę finansowo
Upokarzanie przy dzieciachobrażanie, ośmieszanie, podważanie autorytetuniszczy relacje rodzinne i poczucie wartości
Zaburzanie snu i spokojucelowe hałasowanie, awantury nocąprowadzi do wyczerpania psychicznego i fizycznego

Przemoc domowa może być jednorazowym albo powtarzającym się umyślnym działaniem lub zaniechaniem, które wykorzystuje przewagę fizyczną, psychiczną albo ekonomiczną i narusza prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy. 

Przeczytaj: Ojcostwo w cieniu alienacji rodzicielskiej – jak wygląda walka taty o dzieci?

Jakie są cechy znęcania psychicznego?

Znęcanie psychiczne oznacza powtarzalne zachowania rozciągnięte w czasie. Powoduje cierpienie psychiczne, lęk, wstyd, napięcie lub poczucie bezradności. Opiera się na przewadze sprawcy: emocjonalnej, finansowej, fizycznej, rodzinnej, mieszkaniowej albo społecznej. Prowadzi do izolacji, utraty samooceny i przekonania, że nikt nie pomoże.

Sprawca najczęściej pokazuje inną twarz na zewnątrz. W domu może poniżać, kontrolować i straszyć, a poza domem uchodzić za spokojną, pomocną, odpowiedzialną osobę. Z tego powodu osoby doświadczające przemocy psychicznej przez długi czas milczą, bo boją się, że nikt im nie uwierzy.

Do znęcania psychicznego należą: wyzwiska, ośmieszanie, upokarzanie, stałe krytykowanie, a także grożenie odebraniem dzieci, wyrzuceniem z domu, samobójstwem albo zniszczeniem życia. Przemocą jest także zakazywanie kontaktu z rodziną, śledzenie, podsłuchiwanie, przemoc finansowa oraz utrudnianie pracy lub nauki.

Kiedy mówimy o znęcaniu psychicznym?

O znęcaniu psychicznym mówimy wtedy, gdy zachowanie przekracza granice konfliktu i staje się sposobem dręczenia drugiej osoby. Jednorazowa kłótnia, choć jest bolesna, nie oznacza znęcania. Należy rozróżnić dwa pojęcia. Znęcanie psychiczne w kontekście art. 207 k.k. dotyczy określonych relacji, m.in. osoby najbliższej, osoby zależnej, dziecka albo osoby nieporadnej. Z kolei nękanie psychiczne może być rozpatrywane także jako uporczywe nękanie, czyli stalking z art. 190a k.k., gdy sprawca wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniża, dręczy albo istotnie narusza prywatność.

Chciałbym zobaczyć listę zachowań, które nie zawsze są znęcaniem

Nie każde trudne, nieprzyjemne albo raniące zachowanie jest znęcaniem psychicznym. Potrzebna jest ocena całej relacji, powtarzalności, skutków i tego, czy jedna osoba wykorzystuje przewagę nad drugą. Przemocą psychiczną nie musi być:

  • jednorazowa kłótnia,
  • jednorazowe podniesienie głosu,
  • krytyczna rozmowa o konkretnym problemie,
  • postawienie granicy,
  • odmowa spełnienia czyjejś prośby,
  • decyzja o rozstaniu,
  • konflikt o pieniądze,
  • spór o opiekę nad dziećmi,
  • chwilowe wycofanie się z rozmowy po kłótni,
  • kontrola rodzicielska wobec dziecka, jeśli jest adekwatna do wieku, bezpieczeństwa i sytuacji.

Takie zachowania nie zawsze są neutralne. Jeśli kłótnia powtarza się codziennie, krytyka polega na poniżaniu, troska zamienia się w kontrolę, a granice służą karaniu, izolowaniu i podporządkowaniu drugiej osoby, wtedy sytuacja wymaga oceny.

Przeczytaj: Alienacja rodzicielska oczami matki – dziadkowie przejmują rolę rodzica?

Przemoc domowa w Polsce — dane, które warto znać

Poniższe dane pokazują skalę zjawiska, ale nie opisują całej rzeczywistości. Przemoc psychiczna często przez długi czas pozostaje niezgłoszona, zwłaszcza gdy osoba krzywdzona boi się reakcji sprawcy, nie ma wsparcia bliskich albo nie jest pewna, czy to, czego doświadcza, liczy się jako przemoc.

Wskaźnik202320242025
Liczba wypełnionych formularzy „Niebieska Karta – A”62 17059 17459 519
Liczba formularzy wszczynających procedurę54 02951 79451 606
Liczba osób doznających przemocy domowej ogółem77 83286 92091 330
Kobiety doznające przemocy domowej51 63150 63850 767
Mężczyźni doznający przemocy domowej9 16210 55911 353
Małoletni doznający przemocy domowej17 03925 72329 210

Dane policyjne cytowane w tabeli pokazują liczbę ujawnionych i zarejestrowanych spraw, a nie wszystkie przypadki przemocy domowej w Polsce. Policja publikuje statystki dotyczące przemocy domowej w latach 2023, 2024 i 2025. 

Przemoc w rodzinie czy przemoc domowa — którego określenia używać?

Wiele osób nadal wpisuje w Google hasła: przemoc w rodzinie, znęcanie psychiczne w rodzinie albo przemoc psychiczna w małżeństwie. Insytytucje częściej używają sformułowania przemoc domowa. Nowelizacja przepisów rozszerzyła rozumienie przemocy domowej m.in. o przemoc ekonomiczną i cyberprzemoc. RPO wskazuje też, że krąg osób objętych przepisami został rozszerzony m.in. o byłego małżonka, byłego partnera lub inną osobę pozostającą obecnie albo w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania.

przemoc domowa dotyka kobiety, mężczyzn i dzieci

Przygotuj proszę wzór opisu do zgłoszenia na policję lub do sądu

Poniższy wzór możesz wykorzystać jako opis sytuacji do zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, załącznik do pisma procesowego albo uporządkowaną notatkę przed rozmową z policją, prokuratorem, prawnikiem lub pracownikiem ośrodka pomocy. W sprawie karnej zawiadomienie składa się na policji lub w prokuraturze.

Miejscowość, data:
………………………………………………………………….

Dane osoby zgłaszającej:
Imię i nazwisko: ………………………………………………………………….
Adres do korespondencji: ……………………………………………………….
Telefon/e-mail: ………………………………………………………………….

Do:
Komenda Policji / Prokuratura Rejonowa w ………………………………

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa znęcania się psychicznego

Niniejszym zawiadamiam o podejrzeniu popełnienia przestępstwa znęcania się psychicznego przez:

Imię i nazwisko osoby, której dotyczy zgłoszenie: …………………………………………
Relacja ze mną: ………………………………………………………………….
Adres, jeśli jest znany: …………………………………………………………..

Opis sytuacji:
Od około ……………………………… do chwili obecnej / do dnia ……………………………… doświadczam ze strony wyżej wskazanej osoby powtarzających się zachowań polegających na …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Zachowania te obejmują w szczególności: wyzwiska, poniżanie, groźby, kontrolowanie, izolowanie od bliskich, ograniczanie dostępu do pieniędzy, zakłócanie snu, wzbudzanie poczucia winy, śledzenie, przeglądanie telefonu, zastraszanie, grożenie odebraniem dzieci / inne: …………………………………………………………………………………………………………………………………………

Przykładowe zdarzenia:

  1. W dniu ……………………………… o godzinie ……………………………… w miejscu ……………………………… doszło do sytuacji, w której ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
    Świadkowie: ………………………………………………………………….
    Dowody: ………………………………………………………………….
  2. W dniu ……………………………… o godzinie ……………………………… w miejscu ……………………………… sprawca powiedział / zrobił ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
    Świadkowie: ………………………………………………………………….
    Dowody: ………………………………………………………………….
  3. W dniu ……………………………… o godzinie ……………………………… w miejscu ……………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Skutki dla mnie / dzieci / rodziny:
W wyniku opisanych zachowań odczuwam lęk, napięcie, bezsenność, pogorszenie zdrowia, trudności w pracy, izolację społeczną, obawę o bezpieczeństwo swoje lub dzieci. Dzieci były świadkami następujących sytuacji: ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Posiadane dowody:
Do zgłoszenia załączam / mogę przedstawić: zrzuty ekranu wiadomości, nagrania, zdjęcia, dokumentację medyczną, zaświadczenia, dane świadków, notatki z interwencji, historię połączeń, dokumenty z OPS/OIK/Niebieskiej Karty, inne: …………………………………………………………………………………………………………………………………………

Wnioski:
Wnoszę o przyjęcie zawiadomienia, przesłuchanie mnie w charakterze osoby pokrzywdzonej/świadka, zabezpieczenie wskazanych dowodów, przesłuchanie świadków oraz podjęcie działań chroniących mnie i dzieci przed dalszą przemocą.

Podpis:
………………………………………………………………….

Jakie dowody warto gromadzić, aby udowodnić znęcanie psychiczne?

W sprawach o przemoc psychiczną bardzo ważna jest chronologia. Zapisuj daty, godziny, miejsca, opis zdarzeń, słowa wypowiedziane przez sprawcę, obecność świadków i skutki dla osoby pokrzywdzonej. Taki dziennik zdarzeń obrazuje powtarzalny schemat. Zabezpiecz: wiadomości SMS, e-maile, nagrania głosowe oraz wiadomości z komunikatorów, zdjęcia zniszczonych rzeczy i historię połączeń. Zachowaj potwierdzenia interwencji policji, notatki służbowe, dokumentację medyczną, a także zaświadczenia od psychologa lub psychiatry, dokumenty z OPS, szkoły, przedszkola czy Niebieską Kartę. Jeśli przemoc ma wymiar fizyczny, zaświadczenie lekarskie o przyczynach i rodzaju obrażeń może być dowodem w sprawie sądowej. Wystawienie takiego dokumentu jest bezpłatne. 

Przy przemocy psychicznej ważne są zeznania świadków. Twoim świadkiem może być: sąsiad, członek rodziny, koleżanka, nauczyciel dziecka, pracownik socjalny, lekarz, terapeuta albo osoba, do której pokrzywdzony pisał bezpośrednio po zdarzeniu. Świadek nie musi o wszystkim wiedzieć. Istotne jest to, że słyszał awantury, widział strach, znał treść wiadomości albo obserwował zmianę zachowania osoby pokrzywdzonej.

Jeżeli zachowanie wypełnia znamiona przestępstwa znęcania się z art. 207 k.k., jest to przestępstwo ścigane z urzędu.

Przeczytaj: Alienacja rodzicielska – cicha przemoc wobec dzieci i ojców

Czy znęcanie psychiczne jest zawsze ścigane z urzędu w Polsce?

Jeżeli zachowanie wypełnia znamiona przestępstwa znęcania się z art. 207 k.k., jest to przestępstwo ścigane z urzędu. Oznacza to, że policja i prokuratura mogą prowadzić sprawę niezależnie od późniejszej zmiany stanowiska osoby pokrzywdzonej, jeśli istnieją podstawy do działania. Informacje policyjne dotyczące przemocy domowej również wskazują, że art. 207 k.k. jest przestępstwem ściganym z urzędu. W niektórych sytuacjach mogą wchodzić w grę inne przepisy, np. groźba karalna, zniewaga, naruszenie nietykalności cielesnej albo uporczywe nękanie z art. 190a k.k. Te czyny mogą mieć inny tryb ścigania, np. na wniosek pokrzywdzonego albo z oskarżenia prywatnego.

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy dla osób doświadczających przemocy?

Zastanawiasz się, gdzie szukać profesjonalnej pomocy dla osób doświadczających przemocy? Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod numer 112. Możesz też skontaktować się z policją. W sprawach przemocy domowej dostępna jest Niebieska Linia pod numerem 800 120 002, która działa całodobowo i udziela wsparcia psychologicznego oraz informacji o możliwościach pomocy najbliżej miejsca zamieszkania. Pomocy możesz szukać także w Ośrodkach Interwencji Kryzysowej, Ośrodkach Pomocy Społecznej, Specjalistycznych Ośrodkach Wsparcia dla osób doznających przemocy domowej, punktach nieodpłatnej pomocy prawnej oraz w Sieci Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem. Specjalistyczne Ośrodki Wsparcia zapewniają bezpłatną i całodobową pomoc, w tym schronienie, wsparcie psychologiczne, terapeutyczne, prawne i socjalne. Osoby pokrzywdzone przemocą domową mogą również korzystać z pomocy Funduszu Sprawiedliwości. W tym przypadku nie musi toczyć się postępowanie karne. Całodobowo działa Linia Pomocy Pokrzywdzonym: +48 222 309 900.

osoby, które doświadczają przemocy domowej mogą zadzwonić na niebieską linię

Procedura Niebieskiej Karty — kiedy może pomóc?

Procedura Niebieskie Karty służy temu, aby różne instytucje współpracowały na rzecz bezpieczeństwa osoby doznającej przemocy. W zespole mogą uczestniczyć m.in. policjant, psycholog, lekarz i pracownik socjalny. Jej celem jest przygotowanie planu pomocy, wsparcie osoby pokrzywdzonej i zadbanie o jej bezpieczeństwo. Procedura może być wszczęta przy uzasadnionym podejrzeniu przemocy domowej i nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy ani osoby stosującej przemoc. 

Przeczytaj: Połóg po porodzie — Nadal wiele kobiet po porodzie nie otrzymuje wsparcia

HOW-TO: Jak udowodnić nękanie psychiczne?

  1. Krok 1. Nazwij zachowania, nie tylko emocje

    Zamiast pisać, że się go boisz lub ona milczy, pisz konkretne sytuacje. Zapisz, co dokładnie się wydarzyło, jakie słowa padły, kto był obecny, jak często sytuacja się powtarza i jakie miała skutki.

  2. Krok 2. Prowadź dziennik zdarzeń

    Notuj datę, godzinę, miejsce, przebieg zdarzenia, świadków i dowody. Dziennik powinien być rzeczowy: 2 czerwca, godz. 22:30, kuchnia, sprawca krzyczał, że zabierze mi dzieci, uderzał pięścią w stół, dziecko płakało w pokoju.

  3. Krok 3. Zabezpieczaj wiadomości i pliki

    Rób zrzuty ekranu SMS-ów, e-maili i wiadomości z komunikatorów. Zachowuj nagrania, historię połączeń, zdjęcia zniszczonych rzeczy, dokumenty medyczne i potwierdzenia interwencji. Przechowuj kopie w bezpiecznym miejscu, do którego sprawca nie ma dostępu.

  4. Krok 4. Szukaj świadków

    Świadkami mogą być osoby, które słyszały groźby, widziały skutki przemocy, odbierały od ciebie wiadomości po zdarzeniach albo zauważyły zmianę twojego zachowania. W sprawach o przemoc psychiczną świadkowie są ważni, bo potwierdzają szerszy obraz sytuacji.

  5. Krok 5. Korzystaj z pomocy instytucji

    Zgłoszenie do OPS, OIK, Niebieskiej Linii, lekarza, psychologa, szkoły dziecka lub policji zostawia ślad. 

  6. Krok 6. Złóż zawiadomienie i uporządkuj dowody

    Zawiadomienie możesz złożyć pisemnie albo ustnie do protokołu. Dołącz listę dowodów, wskaż świadków i opisz przykładowe zdarzenia. Nie musisz samodzielnie kwalifikować prawnie każdego zachowania, od tego są organy ścigania i sąd.

Co jeszcze warto wiedzieć o przemocy psychicznej?

Przemoc psychiczna często jest powiązana z innymi form przemocy. Może łączyć się z przemocą ekonomiczną, fizyczną, seksualną, cyberprzemocą albo zaniedbaniem. W wielu polskich domach dochodzi do przemocy ekonomicznej. Jeśli ktoś wydziela pieniądze, blokuje konto, zabrania pracy, zmusza do zadłużania się albo kontroluje każdy wydatek, podporządkowuje sobie drugą osobą i utrudnia jej odejście z relacji przemocowej.

Przemoc psychiczna stosowana wobec matki lub ojca negatywnie wpływa na dzieci. Nawet jeśli dziecko nie jest bezpośrednio obrażane lub bite, ale słyszy awantury, widzi strach rodzica, obserwuje poniżanie albo jest wciągane w konflikt, również doświadcza skutków przemocy. Dziecko, które jest świadkiem przemocy, potrzebuje ochrony i wsparcia.

przemoc psychiczna bardzo często jest powiązana z przemocą ekonomiczną

Przemoc psychiczna jest obecna w wielu polskich domach — poznaj 3 różne historie z życia wzięte

Przemoc psychiczna jest obecna w wielu polskich domach. Jej ofiarami są zarówno dzieci, jak i dorośli. W ostatnich latach poznałam kilka historii, które chwyciły mnie za serce. Każda pokazuje inny rodzaj przemocy domowej. Z pierwszą historią zetknęłam się, gdy mój znajomy poprosił mnie o wsparcie przy pisaniu książek. Na podstawie transkrypcji jego nagrań miałam nadać tekstowi pierwszy mocniejszy szlif. Niektóre rozdziały wiele mnie kosztowały emocjonalnie. Znajomy dzieli się w pierwszych rozdziałach historią swojego dzieciństwa, które było mocno naznaczone przemocą psychiczną i fizyczną spowodowaną chorobą alkoholową ojca. Te traumatyczne przeżycia odcisnęły piętno w dalszych latach życia. Pocieszające jest to, że mimo trudnej historii, mężczyzna jest teraz troskliwym ojcem i mężem. Krzywdy, których doświadczył i które sam wyrządził w późniejszym okresie ostatecznie nie przekreśliły go jako człowieka.

Kobieta w ciąży pozostaje bez wsparcia partnera

W tamtym roku zadzwoniła do mnie przyjaciółka i opowiedziała mi historię jej przyjaciółki, która była w ciąży i potrzebowała materialnego wsparcia. Okazało się, że partner, z którym miała czwórkę dzieci, wcale jej nie wspierał. W domu brakowało pieniędzy, choć mężczyzna pracował. W weekendy często przebywał poza domem. Nie interesował się swoimi dziećmi. Jesienią wyprowadził się z domu.

Kobieta zwróciła się do mnie o pomoc i załatwiłam jej prawnika za pośrednictwem fundacji Prawo Kobiet. Sytuacja w tej rodzinie nadal nie jest prosta. Ofiara przemocy nie bierze odpowiedzialności za swoje życie. Moja przyjaciółka podała jej namiary instytucji, z którymi może się skontaktować, żeby uzyskać wparcie. Dotąd kobieta nic nie zrobiła i ciągle ma jakieś wymówki. Zauważyłyśmy wiele niejasności w komunikacji. Mimo naszych szczerych chęci wycofałyśmy się i patrzymy z boku. Nikomu na siłę nie można pomóc.

Płacz, wpędzanie w poczucie winy, krytyka

Inna rodzina mieszka u teściów. Starsza pani od lat choruje na serce. Z natury lubi mieć wszystko pod kontrolą, jest perfekcjonistką i bardzo często krytykuje. Chętnie udziela nieproszonych rad. Z drugiej strony jest bardzo pomocna. Zamiast żyć swoim życiem, podporządkowała wszystko rodzinie swojego syna. Od lat mąż robi tak jak ona chce, żeby mieć święty spokój. Syn często wyrazi swoje zdanie lub wyjdzie z pomieszczenia. Takie zachowania powodują konflikt.

Kobieta płacze, chce wpędzić wszystkich w poczucie winy i stosuje ciche dni. Jest po dwóch udarach i od dwóch lat jej umysł nie jest już tak sprawny. Mimo to dawne mechanizmy działania zostały. Najgorsze jest w tym to, że synowa na ile potrafi, stara się podporządkować. Teściowa co jakiś czas krytykuje to, jak powiesi firanę, wyprasuje ubranie, opiekuje się dziećmi. W domu nikt nie chce rozumieć, że role są mocno zaburzone i wszyscy potrzebują terapii.

W odpowiedzi młoda kobieta słyszy, że mama jest chora i jak ona sobie nie radzi, powinna pójść na terapię. To wszystko obserwują dzieci. Starsze często nie chcą wysłuchać babci i mówią, że wszystko musi być tak, jak ona chce. Systematyczne wpędzanie kogoś w poczucie winy, krytykowanie i ciche dni są formą przemocy psychicznej.

Pzeczytaj: Presja na matki w miejscach publicznych: gdy dziecko płacze, to jej wina?

każda historia znęcania psychicznego jest inna, ale każda zasługuje na uwagę

Podsumowanie: Co zalicza się do znęcania psychicznego?

Znęcanie psychiczne jest procesem: najpierw pojawia się poniżanie, potem kontrola, izolacja, strach, poczucie winy i coraz większa zależność od sprawcy. Z tego powodu bardzo ważne jest dokumentowanie zdarzeń, szukanie świadków i kontakt z profesjonalną pomocą. Jeżeli osoba zaczyna żyć w ciągłym napięciu, boi się reakcji partnera, rodzica, opiekuna lub innego domownika, traci kontakt z bliskimi, nie ma dostępu do pieniędzy, słyszy groźby albo jest systematycznie poniżana, potrzebna jest interwencja i pomoc. 

Ważne: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady adwokata, radcy prawnego ani interwencji służb. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia dzwoń pod numer 112.

FAQ — Co zalicza się do znęcania psychicznego?

Co to jest nękanie emocjonalne?

Nękanie emocjonalne to powtarzalne zachowania, które wywołują u drugiej osoby lęk, napięcie, poczucie winy, wstydu, zagrożenia albo bezradności. Polega na poniżaniu, kontrolowaniu, grożeniu, manipulowaniu, izolowaniu lub stałym podważaniu wartości drugiej osoby.

Kiedy można oskarżyć o nękanie psychiczne?

Zgłoszenie warto rozważyć wtedy, gdy zachowania są powtarzalne, dotkliwe i wpływają na twoje poczucie bezpieczeństwa, zdrowie psychiczne, relacje rodzinne, pracę lub codzienne funkcjonowanie. Ostateczną kwalifikację prawną ustalają policja, prokuratura i sąd.

Jak zachowuje się osoba, która znęca się psychicznie?

Osoba stosująca przemoc psychiczną poniża, grozi, kontroluje, izoluje, wzbudza poczucie winy, umniejsza cierpienie ofiary i przerzuca odpowiedzialność na nią. 
 

Czy agresja słowna jest karalna?

Agresja słowna może być karalna, ale wszystko zależy od treści, kontekstu i skutków. Wyzwiska mogą być rozpatrywane jako zniewaga, groźby jako groźba karalna, a powtarzalne poniżanie i zastraszanie osoby najbliższej może być formą znęcania psychicznego.

Jakie jest zadośćuczynienie za znęcanie się psychiczne?

Nie ma jednej stałej kwoty zadośćuczynienia za znęcanie psychiczne. Zależy ona od skali krzywdy, długości przemocy, skutków zdrowotnych, dowodów i decyzji sądu. W razie skazania sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, a na wniosek pokrzywdzonego ma obowiązek rozpoznać taki wniosek na podstawie art. 46 k.k.

Czy krzyk to znęcanie się psychiczne?

Krzyk może być znęcaniem psychicznym, jeśli jest częścią powtarzalnego schematu zastraszania, poniżania, grożenia, kontrolowania lub wywoływania lęku. Istotny jest ton głosu, treść, częstotliwość, przewaga sprawcy oraz skutki dla osoby pokrzywdzonej.

Jak wygrać sprawę o znęcanie?

Nikt na starcie nie zagwarantuje ci wyniku sprawy. Możesz zwiększyć swoje szanse dzięki uporządkowanej dokumentacji, spójnej chronologii zdarzeń, zabezpieczonym wiadomościom czy świadkom. Przyda ci się też dokumentacja medyczna, od psychologa, potwierdzenia interwencji oraz skorzystanie z pomocy prawnika lub organizacji wspierającej osoby doświadczające przemocy.

Ile trwa sprawa karna o znęcanie?

Sprawa karna o znęcanie może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Wszystko zależy to od liczby świadków, opinii biegłych, ilości dowodów, postawy stron, obciążenia sądu i ewentualnej apelacji. Przygotuj się na etapowy proces: zgłoszenie, postępowanie przygotowawcze, decyzja prokuratury, ewentualny akt oskarżenia i postępowanie przed sądem.
 

Gdzie zgłosić nękanie psychiczne?

Nękanie psychiczne możesz zgłosić na policji lub w prokuraturze. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy dzwonić pod 112. W przypadku przemocy domowej skontaktuj się z Niebieską Linią pod numerem 800 120 002, OPS, OIK, SOW albo punktem nieodpłatnej pomocy prawnej.

Przeczytaj też:

Mental load — jak mentalne obciążenie wypala rodziców?

Alimenty na dziecko – ile kosztują i do kiedy je trzeba płacić?

Michaela Fuchs

Michaela Fuchs

Mama szóstki dzieci, inspiratorka rodziców, copywriterka, wydawczyni internetowa, redaktorka portalu www.e-dzieciaki.pl, content marketerka, SEO copywriterka. Specjalistka poradnictwa psychologiczngo i interwencji kryzysowej. Piszę o rodzicielstwie, zdrowiu naturalnym, macierzyństwie i pracy oraz tabu. Pomagam przedsiębiorcom zwiększać rozpoznawalność w inteternecie.

Polecane artykuły