Pierwszy rok życia dziecka to czas intensywnych zmian. Drobne rzeczy, które dla dorosłych wydają się oczywiste, dla maluszka są ogromnym wyzwaniem. Jako rodzice często zastanawiamy się, czy nagłe zmiany w zachowaniu niemowlęcia są powodem do niepokoju, czy może… oznaczają skok rozwojowy. W artykule opowiem, czym są skoki rozwojowe, jak rozpoznać ich objawy i dlaczego w tym okresie warto otoczyć dziecko czułością.
Co to jest skok rozwojowy?
Pojęcie skoku rozwojowego nie występuje w literaturze naukowej. Ta terminologia przyjęła się wśród rodziców i specjalistów. Z jej pomocą opisują okresy gwałtownego rozwoju dziecka. Psychologowie określają je kamieniami milowymi.
Podczas skoku tworzą się liczne połączenia nerwowe w mózgu.Z dnia na dzień maluch zaczyna lepiej przetwarzać bodźce. To przekłada się na nowo nabyte umiejętności psychoruchowe. Za tym wszystkim stoi ogromny wysiłek, który jest źródłem stresu.
W trakcie skoku maluch może być marudny, płaczliwy, mieć problemy ze snem i odczuwać większą potrzebę bliskości. Nie wie, co się z nim dzieje. Czuje się nieswojo.
Pamiętaj! Każdy maluszek rozwija się we własnym tempie. Przedziały czasowe opisane w kalendarzach skoków są umowne. Nie martw się, jeśli Twoje dziecko przechodzi skok rozwojowy wcześniej lub później. Obserwuj sygnały wysyłane przez malucha.
Objawy skoku rozwojowego – na jakie sygnały zwrócić uwagę?
Większość rodziców zauważa, że maluch zachowuje się inaczej niż zwykle. Typowe sygnały, że zbliża się skok, to:
- drażliwość i płaczliwość – niektóre dzieci w trakcie skoku są marudne i nerwowe,
- problemy ze snem – maluch częściej się budzi, ma trudność z zasypianiem lub krócej śpi,
- zmniejszony apetyt lub wzmożona potrzeba karmienia – niemowlę może jeść mniej albo odwrotnie, chce często ssać pierś, szukając pocieszenia u mamy,
- brak zainteresowania zabawą i apatia po skończonym skoku ustępują miejsca nowym umiejętnościom,
- wzmożona potrzeba bliskości – maluch chętniej przebywa na rękach, nie chce być odkładany do kojca lub łóżeczka.
Wymienione objawy są wynikiem dynamicznego dojrzewania mózgu i układu nerwowego. Mogą być trudne dla rodziców. Świadczą o prawidłowym rozwoju maluszka.
Kiedy pojawiają się skoki rozwojowe i jak długo trwają?
W pierwszym roku życia dziecka występuje siedem skoków rozwojowych. Zwykle zaczynają się około 4.–5. tygodnia życia i kończą w okolicach 11. miesiąca. Każdy skok może trwać od kilku dni do kilku tygodni. Z każdym kolejnym skokiem okres ten staje się nieco dłuższy. Nie jest to jednak regułą.
Skokom rozwojowym towarzyszy regres, czyli chwilowe cofnięcie się w rozwoju. Rodzice mogą mieć wrażenie, że dziecko nagle zapomniało tego, co umiało.To naturalny proces. Maluch robi krok w tył, by za chwilę wykonać dwa kroki naprzód.
Jak wspierać dziecko w trakcie skoku rozwojowego?
Skoki rozwojowe są wymagające dla malucha oraz dla rodziców. Zastanawiasz się, jak przetrwać te trudne dni? Spróbuj tego:
- ogranicz bodźce – w okresie intensywnych zmian układu nerwowego dziecko łatwo się przebodźcowuje; unikajcie głośnych miejsc, dużych zakupów i długich podróży,
- postaw na rutynę – przewidywalny plan dnia daje poczucie bezpieczeństwa, stałe rytuały ułatwiają maluszkowi przejście przez okres regresu i przywracają spokój,
- zadbaj o bliskość – przytulanie, noszenie w chuście, kontakt skóra do skóry, bliskość buduje więź i reguluje emocje,
- bądź cierpliwa/y – niektóre dzieci potrzebują więcej czasu, aby opanować nowe umiejętności,
- obserwuj i konsultuj – jeśli objawy wydają Ci się nietypowe lub trwają zbyt długo, skonsultuj się z pediatrą.
W razie potrzeby umów się na wizytę u lekarza.
Jak zadbać o siebie jako rodzic w trakcie skoków rozwojowych?
Po miesiącach braku odpowiedniej ilości snu i ciągłego reagowania na potrzeby dziecka możesz czuć frustrację. Szanuj własne granice. Poproś partnera lub bliskich o pomoc, kiedy potrzebujesz chwili dla siebie. Czasem krótkie wyjście na spacer albo spotkanie z przyjaciółką naładuje Twoje akumulatory.
Wymieniaj się doświadczeniami. Rozmowa z innymi rodzicami może zdziałać cuda. Świadomość, że inni przechodzą podobne trudności, dodaje otuchy i pomaga znaleźć nowe rozwiązania.
Proś o pomoc specjalistę, jeśli czujesz, że stres związany ze skokami rozwojowymi Cię przytłacza lub towarzyszy Ci lęk o rozwój dziecka. Psycholog albo doradca rodzicielski pomoże Ci spojrzeć na sytuację z dystansu. Poznanie innej perspektywy porządkuje myśli w głowie.
Skoki rozwojowe — jak to było u nas?
Każde z naszych dzieci inaczej przechodziło skoki rozwojowe. Żadne nie dało nam w kość. Przetrwaliśmy to razem bez większych dram. Przy pierwszym dziecku sprawdzałam kalendarz skoków rozwojowych. Mojej córce obniżał się nastrój, a czasem spadał apetyt.
Przy najmłodszym synu nie zauważyłam sygnałów skoków rozwojowych. Nasz maluch świetnie sobie z nimi radził. Sprawnie zdobywał nowe umiejętności w pierwszym roku życia.
Średni synowi sporadycznie wysyłali sygnały. Nie było ich zbyt dużo. Prawidłowo się rozwijali. Każde dziecko rozwijało się w swoim tempie. Nie porównuje moich pociech do siebie pod tym kątem. Każdej daję tyle czasu, ile potrzebuje na zdobycie nowych umiejętności. Nie martwię się na zapas. Mam w sobie sporo luzu w tej kwestii. Tego życzę również Tobie.
Podsumowanie: Po czym poznać, że dziecko ma skok rozwojowy?
Skoki rozwojowe to naturalny element rozwoju niemowlęcia. W tym czasie mózg maluszka tworzy nowe połączenia nerwowe. Ten proces objawia się drażliwością, problemami ze snem i chwilową regresją. Zwykle w pierwszym roku życia maluszek przechodzi siedem skoków rozwojowych. Pojawiają się w różnych momentach i trwają od kilku dni do kilku tygodni. Bądź cierpliwy/-a i wyrozumiały/-a.
FAQ – pytania i odpowiedzi na temat skoków rozwojowych
Ile trwa skok rozwojowy?
Czas trwania skoku jest indywidualny. Może trwać kilka dni. Czasem trudny okres rozciąga się na kilka tygodni.
Czy każde dziecko przechodzi skoki rozwojowe w tych samych tygodniach?
Nie, skoki rozwojowe pojawiają się w przybliżonych okresach. Każde dziecko ma własny rytm rozwoju. Ważniejsze jest obserwowanie sygnałów niż trzymanie się kalendarza.
Dlaczego maluch jest marudny podczas skoku rozwojowego?
Dynamiczny rozwój mózgu i układu nerwowego to dla dziecka duże obciążenie. Nowe bodźce mogą przytłaczać, dlatego maluch szuka ukojenia. Potrzebuje bliskości. Sygnalizuje swoje potrzeby płaczem, bo nie potrafi inaczej.
Czy skoki rozwojowe zawsze poprzedza regres?
Często tak, ale nie jest to regułą. Rodzice mogą mieć wrażenie, że dziecko na chwilę cofa się w rozwoju. Maluch zapomina wcześniej zdobyte umiejętności.
Jak odróżnić skok rozwojowy od choroby?
Objawy skoku są łagodne i ustępują samoistnie. Dziecko w krótkim czasie pokazuje nowe umiejętności. Jeśli pojawi się gorączka, wymioty, biegunka lub inne niepokojące sygnały, skontaktuj się z pediatrą.
Czy skoki rozwojowe dotyczą także starszych dzieci?
Tak. Teoria skoków rozwojowych dotyczy głównie pierwszego roku życia. Również dwu‑ i trzylatki przechodzą okresy intensywnego rozwoju mowy, myślenia i zdobywania samodzielności.
Grafika: pixabay.com
Przeczytaj też:
Skoki rozwojowe u dzieci w 1. roku życia i w następnych latach
Kiedy najgorszy skok rozwojowy?
Kiedy dziecko zaczyna słyszeć?- Wszystko, co warto wiedzieć o rozwoju słuchu u niemowląt
Dziecko nie chce spać w dzień – Dlaczego?
