Osobowość narcystyczna a związki

Miłość usprawiedliwia… narcyzm.— tak napisał Samuel Beckett w swojej książce Sen o pięknych kobietach i takich sobie. Pisarz użył tego sformułowania, nawiązując do kobiet, ale tak naprawdę płeć nie ma tu żadnego znaczenia. Bycie w związku z narcyzem wcale nie jest łatwe. W tej sytuacji trudno o rozstanie. Co zrobić, jeśli związek się rozstał, a Tobie nadal na nim zależy?

TL;DR – osobowość narcystyczna a związki

Związek z osobą narcystyczną często opiera się na nierównej dynamice emocjonalnej, a nie na partnerstwie.

Narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD) dotyczy ok. 1–6% populacji, natomiast cechy narcystyczne występują znacznie częściej.

To treść dla osób, które czują się zdezorientowane, emocjonalnie wyczerpane lub zaczynają wątpić w siebie w relacji.

Zrozumienie mechanizmów narcyzmu pozwala odzyskać jasność, postawić granice i podjąć bezpieczne decyzje.

Aktualizacja: 16.01.2026

Relacja z osobą narcystyczną jest trudna do zrozumienia, bo często na początku wygląda idealnie. Partner wydaje się charyzmatyczny, pewny siebie, zaangażowany. Z czasem jednak pojawia się chaos emocjonalny, poczucie winy, dezorientacja i wrażenie, że „to ja robię coś nie tak”.

Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, czym jest osobowość narcystyczna, jak wpływa na relacje oraz jak chronić siebie, bez etykietowania i bez pochopnych diagnoz.

Czym jest osobowość narcystyczna?

Narcyzm to sposób funkcjonowania psychicznego, w którym dana osoba:

• ma silną potrzebę bycia podziwianą,
• trudno jej przyjąć krytykę,
• ma ograniczoną zdolność empatii,
• często skupia się na sobie kosztem relacji.

Narcyzm nie zawsze oznacza zaburzenie. Wiele osób ma cechy narcystyczne, które nasilają się w stresie lub kryzysie.

Cechy narcystyczne a narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD)

Narcystyczne zaburzenie osobowości (ang. Narcissistic Personality Disorder) to diagnoza kliniczna opisana w klasyfikacjach DSM-5 i ICD-11. DSM-5 i ICD-11 to międzynarodowe „instrukcje” dla lekarzy i terapeutów, które opisują, kiedy dane zachowania tworzą zaburzenie, a kiedy są tylko cechami osobowości.

Cechy narcystyczne	Narcystyczne zaburzenie osobowości
Występują okresowo	Są trwałe i sztywne
Osoba potrafi reflektować	Brak wglądu w siebie
Możliwa empatia	Wyraźny deficyt empatii
Relacja bywa trudna	Relacja jest destrukcyjna

Narcyz to człowiek, który ma wyolbrzymione ego. Jest przekonany o swojej wyjątkowości. Bardzo często podkreśla wagę swoich umiejętności. Wierzy, że dzięki swoim licznym talentom może osiągnąć wszystko, czego zapragnie. Bardzo często buja w obłokach. Marzy o wielkiej karierze, sławie, potędze i innych sukcesach. Ma wyolbrzymione poczucie własnej wartości.

Niestety zawyżona ocena własnej osoby powoduje, że wobec innych ludzi wykazuje brak empatii i traktuje ich lekceważąco. Nie potrafi się z kimś związać na płaszczyźnie emocjonalnej, a tym bardziej obdarzyć kogoś dojrzałym i szczerym uczuciem.

Osoby narcystyczne wykorzystują drugiego człowieka, by osiągnąć swoje cele. Nie liczy się z potrzebami innych. Wymaga, by spełniać jej oczekiwania. Ponadto narcyzowi brakuje zdolności samokrytyki. To stanowi źródło wielu problemów, szczególnie w związku. Bardzo często w sytuacjach konfliktowych człowiek o osobowości narcystycznej czuje się zraniony. Pojawiają się wtedy trudności z utrzymywaniem relacji międzyludzkich. Może się okazać, że niepozorna wymiana zdań na tyle go dotknęła, że podejmie decyzję o zerwaniu przyjaźni czy zakończeniu związku.

Jak wygląda związek z osobą narcystyczną?

Relacja z osobą narcystyczną często przebiega w powtarzalnym schemacie:

1. idealizacja – intensywna uwaga, komplementy, szybka bliskość;
2. dewaluacja – krytyka, umniejszanie, gaslighting;
3. kontrola i chaos – zmienne nastroje, brak przewidywalności;
4. poczucie winy u partnera – „to przeze mnie”.

Gaslighting oznacza manipulację polegającą na podważaniu Twojej percepcji rzeczywistości, np. „przesadzasz”, „źle pamiętasz”, „to nie miało miejsca”.

Związek z narcyzem, czyli jak odzyskać narcyza?

Związek z narcyzem jest trudny. Przez dłuższy czas byliście parą. Na początku było pięknie. Widziałaś/-eś świat przez różowe okulary. Nie zwracałaś/-eś uwagi na wiele spraw. Z czasem dostrzegłaś/-eś, że coś jest nie tak. Zaczęłaś/-eś wszystko analizować. Zdawałaś/-eś sobie sprawę, że w pewnym sensie jesteś marionetką.

To on/-a dyktował/-a reguły gry. Ty musiałaś/-eś się podporządkować. Spełniałaś/-eś wszystkie jego/jej zachcianki. Byłaś/-eś na każde jego/jej skinienie. Wszystko odbywało się kosztem Ciebie i Twoich pragnień. W końcu nadszedł ten feralny wieczór. Po błahej sprzeczce oznajmił/-a, że to koniec.

Byłaś zdruzgotana/-y, nie mogłaś/-eś uwierzyć w to, co się stało… Po kilku tygodniach uświadomiłaś/-eś sobie, że Twój były jest narcyzem. Mimo że podświadomie się tego domyślałaś/-eś, przeżyłaś/-eś kolejny szok. Co gorsze, nadal Ci na nim zależy… Czy można sprawić, by do Ciebie wrócił/-a? 

Terapia osoby narcystycznej

Jest na to szansa. Musisz wykorzystać jego własną broń. Manipulacja i kontrola mogą stać się przymierzeńcem. Czy warto? Moim zdaniem potrzebna jest tu terapia par. Bez niej potrzeba kontroli, poczucie wyższości i inne zaburzenia osobowości narcystycznej nie znikną jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Psychoterapia jest tu niezbędna.

3 kroki, by odzyskania narcyza

1. Reguła zero kontaktu

To uniwersalne zasada w odzyskiwaniu byłego partnera. W przypadku osobowości narcystycznej brak kontaktu musi być nieco dłuższy niż zwykle. Dlaczego?

Najprawdopodobniej Twój/Twoja ex znalazł/-a sobie już inny obiekt westchnień, by udowodnić sobie swoją wielkość i wynagrodzić wyrządzoną krzywdę. Jak zawsze w takiej sytuacji czuje się zraniony/-a. Nie widzi niczego złego w swoim postępowaniu. Na początku, podobnie jak było z Tobą, będzie się starał/-a o względy nowej partnerki./ nowego partnera.

Z czasem zacznie się od niej/niego dystansować. Jeśli wykażesz się cierpliwością, być może po kilku miesiącach spróbuje nawiązać z Tobą kontakt, by zbadać teren. Najpewniej w ten sposób oceni, czy nadal ma szanse, by nad Tobą panować.

2. Czas na zmiany

Rozłąkę potraktuj jako szansę. Zadbaj o siebie, rozwijaj się, powalcz o awans i spotykaj się z ludźmi. Podziel się swoimi małymi sukcesami w mediach społecznościowych. On/ona na pewno tam zagląda, by śledzić Twoje poczynania. Gdy zobaczy, że świetnie sobie bez niego/niej radzisz i jesteś szczęśliwa/-y, dostrzeże utratę władzy. Zrozumie, że wszystko, co wypracował/-a w relacji z Tobą powoli lega w gruzach. W tej sytuacji będzie chciał odzyskać kontrolę.

3. Przyciąganie i odpychanie

Bądź jak magnes. Na początku stań się prawdziwym aniołem. Nie wracaj do tego, co było wcześniej. Spraw, by czuł/-a się ważny/-a i pewny/-a siebie. Spełniaj jego oczekiwania i zachcianki. Przekonaj go, że znów może nad Tobą panować. Kiedy narcyz poczuje pewność siebie, zasiej w nim niepewność. Czasem zignoruj jego prośbę, odrzuć zaproszenie, zniknij… W ten sposób będzie musiał/-a o Ciebie powalczyć, przyznać się do swoich uczuć i pokazać je na zewnątrz. To prawdziwy przełom w jego dotychczasowym życiu.

Odzyskiwanie narcyza 

Narcyz to człowiek spętany żądzą kontroli i władzy. Ma kompleks wyjątkowości. Jest przekonany o swej wielkości i nieomylności. Innych traktuje z wyższością. Nie wykazuje empatii względem żadnej osoby, dlatego trudno jest mu/jej zbudować szczęśliwy, trwały związek oparty na wzajemnym zaufaniu oraz szacunku. Bardzo łatwo jest doprowadzić do sytuacji, w której poczuje się głęboko zraniony i postanowi odejść.

Odbudowanie relacji z ex nie jest łatwe. Ofiara narcyza musi zrobić wszystko, co w jej mocy, żeby nie wejść znowu w toksyczny związek. Wymaga cierpliwości i zrozumienia, w jaki sposób funkcjonują narcyzy. Na początku należy całkowicie zrezygnować z kontaktu. Przemoc emocjonalna zostawia na nas swoje piętno. Przepracowanie tego typu ran jest konieczne. Przemoc psychiczna krzywdzi nie tylko partnerów, ale też otoczenie.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Narcyzm maskuje głębokie poczucie wstydu i pustki. Partner osoby narcystycznej bywa nadmiernie empatyczny. Dzieci wychowywane w takiej dynamice mogą przejmować role opiekuńcze.

Podsumowanie: Osobowość narcystyczna a związki

Zrozumienie mechanizmów narcystycznych nie służy ocenianiu, lecz ochronie siebie. Jeśli w relacji częściej czujesz lęk niż spokój, winę zamiast bliskości – to sygnał, którego nie warto ignorować. Pierwszym krokiem jest świadomość. Drugim – zadbanie o siebie.

Związek z narcyzem się skończył? Zadbaj o siebie. Udzielaj się towarzysko oraz w mediach społecznościowych. Obserwując zdjęcia i wpisy narcyz, poczuje się sfrustrowany utratą władzy. Najprawdopodobniej sam postara się nawiązać relację. Wtedy należy umożliwić mu pozorną kontrolę, a następnie zasiać w nim ziarno niepewności. To jeden ze sposobów, by zmusić go do konfrontacji z własnym ego i zmiany postępowania.

Jaką drogę wybierzesz?

FAQ – Osobowość narcystyczna a związki

Źródło grafiki: https://pixabay.com

Przeczytaj też:

Jak zbudować zaufanie w związku?

Rozpad związku – koniec związku to trudne doświadczenie dla wszystkich 

Wspólne mieszkanie z teściami – temat, o którym coraz częściej mówi się szeptem

Jak rozmawiać z partnerem, gdy mąż nie potrafi postawić granic mamie?

Brak wsparcia w związku – ciche cierpienie rodziców i dzieci