Macierzyństwo wiele osób określa się jako najważniejszy zawód na świecie. Słyszymy, że bycie mamą to praca na cały etat, ale co to tak naprawdę oznacza? Nie jest to etat opłacany przez pracodawcę ani odgórnie zdefiniowany w Kodeksie pracy. To misja, w której mama staje się pielęgniarką, kucharką, menedżerką, sprzątaczką, nauczycielką, psycholożką… Dlaczego macierzyństwo jest postrzegane jako praca? Jakie niesie konsekwencje zawodowe i dlaczego tak ważne jest docenienie tej niewidzialnej pracy?
Macierzyństwo jest pracą 24/7, w której nie masz urlopu
Po narodzinach dziecka zmienia się właściwie wszystko. Pojawiają się niekończące się obowiązki:
- karmienie,
- przewijanie,
- kąpanie,
- usypianie,
- reagowanie na każdy płacz.
Rola mamy jest pracą 24/7. Urlop macierzyński tak naprawdę nie ma nic wspólnego z urlopem. Kobieta pracuje więcej niż dotychczas. Musi zadbać nie tylko o siebie i dom, ale również o potomstwo. Wiele kobiet opiekuje się więcej niż jednym dzieckiem w tym czasie.
Przyznajmy sobie szczerze: urlop macierzyński to intensywna opieka nad niemowlęciem, która wymaga dużo siły fizycznej i emocjonalnej. W tym okresie mama potrzebuje wsparcia. Kiedyś kobietę po porodzie otaczała wioska. Miała na kogo liczyć. Byłoby dobrze, gdybyśmy wrócili do tego modelu.
Wiele mam dopada tzw. mental load. Kobieta ogarnia wszystkie sprawy organizacyjne: pilnuje szczepień, wizyt lekarskich, zakupów, pracy domowej starszych dzieci, opłacenia rachunków, prowadzenia domu. To nie jest praca w jednym obszarze, ale cały wachlarz różnorodnych zadań, które trudno wycenić. Nadmierne obciążenie obowiązkami powoduje obniżenie nastroju i ogromny stres. Zanim znowu powiesz partnerce, że jest zła, zastanów się, dlaczego. Być może jest wszystkim przytłoczona i potrzebuje Twojej pomocy.
Macierzyństwo a praca zawodowa – koszty i krzywdzące stereotypy
Aktualnie częściej niż kiedyś łączymy macierzyństwo z pracą. Klinikę Artemida przeprowadziło badanie, w którym tylko 9 % ankietowanych zdecydowanie uznało, że rodzina jest ważniejsza niż praca. 48 % respondentów stwierdziło, że macierzyństwo przeszkadza w rozwoju kariery. Aż 84 % uważa, że kobieta przed zajściem w ciążę powinna mieć ustabilizowaną sytuację zawodową.
Rzeczywistość jest inna, bardzo często trudna. Mimo że 94 % Polek i Polaków deklaruje, że oboje rodzice powinni brać równy udział w wychowaniu dzieci, tylko około 1 % ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego. W praktyce to mamy biorą długie urlopy. To wpływa na ich zarobki i awanse. Ekonomiści zwracają uwagę, że przerwa w karierze z powodu urodzenia dziecka skutkuje bardzo często tzw. karą za macierzyństwo: wolniejszy rozwój zawodowy i niższe wynagrodzenie w porównaniu z bezdzietnymi kobietami.
Poznaj wartość „ukrytej” pracy matek
Praca wykonywana w domu nie jest wynagradzana. Na szczęście można ją oszacować. Polski Instytut Ekonomiczny, na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego, wyliczył średnią wartość prac domowych. Według danych średnia wartość pracy domowej wykonywanej przez kobiety w Polsce to ok. 4 727 zł miesięcznie. Z kalkulacji wynika, że mężczyźni wykonują obowiązki warte ok. 3 035 zł. Różnice są widoczne w każdym zakresie od sprzątania i gotowania, prania i opieki nad dziećmi.
Najwyższą wartość pracy domowej odnotowano u niepracujących zawodowo matek dzieci do 3 lat. Ich tygodniowy wkład wynosił ok. 2 806 zł. Ojcowie dzieci w tym wieku wykonywali zadania wycenione na ok. 1 810 zł. Pracujące mamy poświęcają w domu więcej czasu niż ojcowie. Ich pracę domową wyceniono na 2 336 zł tygodniowo. W przypadku pracujących ojców wyliczono kwotę 1 267 zł.
Podobne wnioski płyną z raportu GUS przygotowanego dla Infor.pl. Wartość prac domowych wykonywanych przez kobiety szacuje się na 4 727 PLN (66 % przeciętnego wynagrodzenia), a mężczyzn – 3 035 PLN (42 %). W każdej grupie obowiązków: utrzymanie mieszkania, wyżywienie, utrzymanie odzieży oraz opieka nad dziećmi, kobiety wykonują więcej nieodpłatnej pracy.
Te kwoty nie pojawiają się na pasku wypłat, ale pokazują realną wartość ekonomiczną, jaką wnoszą do gospodarki opiekunowie. Dla porównania portal HRtrendy podkreśla, że najwięcej mam (16 %) szacuje, iż za ich wysiłek związany z prowadzeniem domu i wychowaniem dzieci należałoby się wynagrodzenie między 62 952 a 94 428 zł rocznie. Ponad połowa matek wycenia swoją pracę poniżej 125 904 zł.To pokazuje, że świadomość wartości tej pracy wciąż jest niska.
Społeczne i psychologiczne aspekty macierzyństwa
Macierzyństwo to nie tylko praca fizyczna, ale też emocjonalna i społeczna. Współczesna mama jest często nazywana super kobietą. Oczekuje się, że będzie jednocześnie idealną matką, partnerką i pracownicą. Te oczekiwania są oderwane od rzeczywistości.
Taka presja wymaga od nas ogromnego wysiłku i dobrej logistyki. Doskonale wiem, o czym mówię. Nie jestem typem kobiety, która czuje się dobrze tylko w kuchni i przy dziecku. Chcę być aktywna zawodowo. Cały czas jestem. Tylko ja wiem, ile mnie to wszystko kosztuje i jak wysoką cenę za to płacę. Nie bez powodu socjologowie zwracają uwagę, że zderzenie nowych ról: mamy i pracownicy, wpływa na poczucie własnej wartości. Powoduje stres, a wielu przypadkach pogarsza relacje z partnerem. Trzeba w tym wszystkim znaleźć równowagę i umieć sobie powiedzieć: STOP. Warto znaleźć w sobie zasoby, żeby dbać o związek.
Psychologowie badają wpływ macierzyństwa na samoocenę kobiet i ich adaptację do nowych obowiązków. Nieustanne poczucie odpowiedzialności może prowadzić do przemęczenia, wypalenia rodzicielskiego i depresji poporodowej. Z tego powodu jest istotne, żeby kobiety miały wsparcie partnerów, rodziny oraz specjalistów.
W jaki społeczeństwo może docenić tę pracę mamy w domu?
Zastanówmy się, jakie mechanizmy mogą wyrównać obciążenia między rodzicami i pomóc matkom wrócić do pracy lub realizować się na innych polach. Oto kilka możliwych rozwiązań.
Równe urlopy rodzicielskie
Wciąż niewielu ojców korzysta z urlopów rodzicielskich. Obowiązkowy urlop dla ojców mógłby zwiększyć ich udział w opiece nad dzieckiem i odciążyć matki. Taki czas ułatwia nawiązanie więzi z maluszkiem.
Elastyczna organizacja pracy — to dla mnie najlepsza opcja
Rozwój pracy zdalnej i hybrydowej ułatwia łączenie obowiązków rodzinnych z zawodowymi. Zatrudnienie na część etatu, job-sharing lub dofinansowanie opieki nad dzieckiem pomagają wielu młodym rodzicom.
Taki model u mnie bardzo dobrze się sprawdził. Wiem, że mam szczęście. Trafiłam na bardzo dobrego pracodawcę, który wspierał mnie od pierwszej do ostatniej ciąży. Przez cały czas byłam aktywna zawodowa. Zapewniono mi warunki, żebym mogła pracować na część etatu w trakcie urlopu wychowczego. Pracowałam na 1/4. Dzięki temu miałam czas na opiekę nad dziećmi, obowiązki domowe oraz tworzenie swojej firmy oraz budowanie marki osobistej.
Wsparcie finansowe i świadczenia
Programy takie jak „800 +”, becikowe czy zasiłek macierzyński łagodzą skutki finansowe przerwy zawodowej. Mimo to wciąż nie rekompensują wartości pracy domowej.
Zmiana narracji społecznej w kwestii macierzyństwa
Odchodźmy od stereotypów. Nie tylko matka jest odpowiedzialna za dom i dzieci. Na szczęście świadomość tego, że opieka nad dziećmi to wspólna odpowiedzialność, rośnie. 94 % Polaków uważa, że oboje rodzice powinni brać równy udział w wychowaniu. Coraz więcej ojców angażuje się w prowadzenie domu oraz opiekę nad maluchami.
Podsumowanie: Czy macierzyństwo to praca?
Czy macierzyństwo to praca? Odpowiedź brzmi: tak. Nie jest to etat w rozumieniu kodeksowym. Macierzyństwo wymaga ogromnego nakładu czasu, energii i kompetencji z różnych dziedzin. To praca fizyczna, emocjonalna i organizacyjna. Badania pokazują, że matki wykonują w domu obowiązki warte kilka tysięcy złotych miesięcznie. Opieka nad dziećmi to pełne zaangażowanie 24/7. Macierzyństwo w wielu przypadkach negatywnie wpływa na karierę kobiet. Znam wiele takich historii. Wiele mam ma niższe zarobki oraz mniejsze szanse na awans.
Doceniajmy mamy za ich trud. Stwórzmy im warunki umożliwiające rozwój. Rozmawiajmy o zdrowiu psychicznym matek. Ciągła praca i odpowiedzialność mogą prowadzić do wypalenia lub depresji poporodowej. Wsparcie psychologiczne i sieć wsparcia są równie ważne jak świadczenia finansowe.
Docenienie macierzyństwa nie oznacza, że kobieta ma pozostać w domu. Każda z nas powinna mieć wybór i poczucie, że jej praca, zarówno ta nieodpłatna, jak i zawodowa, jest ważna. Uważam, że każda mama powinno podjąć decyzję, która jest z nią zgodna, bez wywierania presji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Czy macierzyństwo to praca?
Czy macierzyństwo to praca?
Tak. Macierzyństwo to nieodpłatna praca wykonywana 24 h na dobę. Mama wykonuje kilka ról jednocześnie.
Jak macierzyństwo wpływa na karierę zawodową kobiet?
Według badań 48 % respondentów Kliniki Artemidy uważa, że macierzyństwo utrudnia rozwój kariery. 84 % sądzi, że kobieta powinna mieć stabilną pracę przed ciążą. Przerwy na macierzyństwo obniżają zarobki i spowalniają awanse.
Ile warta jest praca domowa matek?
Polski Instytut Ekonomiczny wycenił, że średnia miesięczna wartość pracy domowej kobiet wynosi ok. 4 727 zł, a mężczyzn 3 035 zł. Najwyższą wartość odnotowano u matek małych dzieci – 2 806 zł tygodniowo.
Czy ojcowie powinni brać urlopy rodzicielskie?
Większość Polaków (94 %) uważa, że oboje rodzice powinni dzielić się opieką. Obowiązkowy urlop dla ojców mógłby odciążyć matki i sprzyjać równemu podziałowi obowiązków.
Jakie rozwiązania pomagają łączyć macierzyństwo z pracą?
Elastyczny czas pracy, praca zdalna lub hybrydowa, częściowy etat, dofinansowanie opieki, równe urlopy dla ojców, wsparcie psychologiczne i finansowe pomagają łączyć macierzyństwo z pracą.
Grafika: pixabay.com
Źródła:
Przeczytaj też:
Czy można być na macierzyńskim i pracować?
Czy na macierzyńskim można studiować?
