Wychowanie dziecka stawia przed rodzicami wiele pytań. Jednym z nich jest: Od kiedy dziecko może oglądać bajki? To naturalne, że jako rodzice chcemy zapewnić naszym dzieciom wszystko, co najlepsze. Chcemy zadbać o rozrywkę, naukę, chwilę wytchnienia dla siebie. Ekrany stały się częścią naszego codziennego życia. Jak mądrze wprowadzić je w świat naszych maluchów? W tym artykule znajdziesz praktyczne wskazówki oparte na aktualnych badaniach i doświadczeniach, które pomogą Ci podjąć najlepszą decyzję dla Twojego dziecka.
Czy niemowlę może oglądać telewizję? – Czy oglądanie telewizji przez niemowlaka jest dobrym pomysłem?
Pierwsze miesiące życia dziecka to czas intensywnego rozwoju mózgu. W tym okresie maluchy uczą się głównie poprzez interakcje z opiekunami i odkrywanie świata wszystkimi zmysłami. Eksperci w dziedzinie rozwoju dziecka zgodnie zalecają, aby dzieci poniżej 18-24 miesiąca życia w ogóle nie miały kontaktu z ekranami.
Dlaczego? Niemowlęta nie potrafią jeszcze przetwarzać szybko zmieniających się obrazów i dźwięków, które oferuje telewizja. Zamiast stymulować ich zmysły, ekrany mogą je przytłaczać. Czas spędzony przed telewizorem zastępuje bezcenne momenty interakcji z rodzicami, zabawy i odkrywania rzeczywistego świata. To właśnie te doświadczenia są bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju maluszka.
Zamiast włączać telewizor, czytaj książeczki, śpiewaj piosenki, rozmawiaj. Te aktywności budują więź i wspierają rozwój mowy skuteczniej niż najlepsza bajka.
Wpływ oglądania telewizji na małe dzieci
Dzieci w wieku 2-5 lat zaczynają rozumieć, co widzą na ekranie, jednak ich zdolność do odróżniania fikcji od rzeczywistości jest ograniczona. W tym okresie telewizja może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na rozwój dziecka.
Potencjalne korzyści:
- poznawanie nowych słów i pojęć,
- rozwijanie umiejętności liczenia oraz rozpoznawania kształtów,
- nauka wartości społecznych za pomocą odpowiednio dobranych programów.
Programy telewizyjne, nawet te edukacyjne, nie zastąpią prawdziwych interakcji z rodzicami i rówieśnikami. Dzieci uczą się najefektywniej poprzez aktywne uczestnictwo i dwustronną komunikację, której ekran nie zapewnia.
Wpływ ekranów na dzieci
Ekrany otaczają nas z każdej strony: telewizory, tablety, smartfony, komputery… Każde z tych urządzeń wpływa na rozwój dziecka:
- telewizja – tradycyjne oglądanie telewizji jest pasywne, dziecko jest jedynie odbiorcą treści,
- urządzenia interaktywne (tablety, smartfony) – oferują więcej możliwości angażowania dziecka, ale bardziej uzależniają.
Istotna różnica między ekranami a rzeczywistymi doświadczeniami jest taka, że te pierwsze nie angażują wszystkich zmysłów dziecka. Dotyk, zapach, manipulowanie przedmiotami. Te doświadczenia są niedostępne podczas oglądania bajek. Z tego powodu nawet najlepiej zaprojektowane aplikacje czy programy nie zastąpią zabawy klockami, rysowania i spaceru po parku.
Negatywne skutki oglądania bajek
Nadmierne korzystanie z ekranów niesie negatywne skutki dla rozwoju dziecka:
- problemy z koncentracją – szybko zmieniające się obrazy przyzwyczajają dziecko do ciągłej stymulacji, utrudniają skupienie na wolniejszych, rzeczywistych aktywnościach,
- opóźnienie rozwoju mowy – każda godzina spędzona przed ekranem to mniej czasu na rozmowy z bliskimi,
- zaburzenia snu – niebieskie światło emitowane przez ekrany utrudnia zasypianie,
- mniejsza kreatywność – gotowe obrazy nie wymagają uruchamiania wyobraźni.
Wymienione wyżej kwestie dotyczą nadmiernego oglądania bajek i korzystania z mediów. Umiejętne wprowadzanie bajek w odpowiednim wieku i z właściwymi ograniczeniami pozwala czerpać z nich korzyści.
Rekomendacje dotyczące oglądania telewizji przez dzieci
Organizacje zajmujące się zdrowiem i rozwojem dzieci, takie jak Amerykańska Akademia Pediatryczna, opracowały szczegółowe wytyczne dotyczące korzystania z mediów przez najmłodszych:
- 0-18/24 miesiące – unikanie ekranów (z wyjątkiem wideorozmów z bliskimi),
- 2-5 lat – maksymalnie 1 godzina dziennie wysokiej jakości treści, najlepiej oglądanych wspólnie z rodzicem,
- 6 lat i więcej – konsekwentne ograniczenia czasowe, dbanie o równowagę między aktywnościami cyfrowymi a innymi ważnymi dla rozwoju zajęciami.
Te rekomendacje są wskazówkami, które należy dostosować do indywidualnych potrzeb i sytuacji rodzinnej.
Od kiedy włączać dziecku bajki? – Jaki wiek dziecka jest odpowiedni?
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, możemy przyjąć, że najbardziej odpowiednim momentem na wprowadzenie bajek jest okres około 2. roku życia. W tym wieku dziecko:
- zaczyna rozumieć, że obrazy na ekranie reprezentują rzeczywiste obiekty,
- potrafi dłużej skupić uwagę,
- może zacząć czerpać korzyści edukacyjne z prostych programów.
Nie oznacza to jednak, że dokładnie w dniu drugich urodzin należy włączyć telewizor. Każde dziecko rozwija się w swoim tempie i rodzic najlepiej zna swoje dziecko. Jeśli zauważysz, że Twój maluch świetnie rozwija się bez ekranów, nie ma powodu, aby na siłę je wprowadzać.
Ile czasu dziecko może spędzać przed telewizorem?
Określenie odpowiednich limitów czasowych jest ważne dla zdrowego korzystania z mediów:
- 2-3 lata: 15-30 minut dziennie,
- 3-5 lat: do 1 godziny dziennie,
- 6-10 lat: 1-1,5 godziny dziennie.
Te limity powinny obejmować łączny czas spędzany przed wszystkimi ekranami (telewizor, tablet, telefon). Wprowadź w domu strefy wolne od ekranów, np. sypialnie, jadalnia, czas przed snem.
Ważną zasadą jest konsekwencja. Ustalone limity powinny być przestrzegane, a dziecko powinno rozumieć, dlaczego są one ważne. Z czasem samo nauczy się samoregulacji w korzystaniu z mediów.
Bajki dla dzieci – Bajki edukacyjne
Jeśli już decydujemy się na wprowadzenie bajek, wybierajmy te o wartości edukacyjnej. Dobre programy dla najmłodszych charakteryzują się:
- wolniejszym tempem narracji,
- prostymi, powtarzającymi się wątkami,
- brakiem przemocy i negatywnych wzorców zachowań,
- pozytywnym przekazem społecznym i emocjonalnym,
- interaktywnością (zachęcaniem dzieci do odpowiadania na pytania bohaterów).
Świetnym rozwiązaniem jest wspólne oglądanie bajek z dzieckiem. Możesz wtedy:
- wyjaśnić mu niezrozumiałe elementy,
- zadawać pytania o fabułę,
- pokazywać, jak treści z bajki odnoszą się do rzeczywistego życia.
Takie wspólne oglądanie zamienia pasywną aktywność w cenną okazję do nauki i wzmacniania więzi.
Czy pozwalać dziecku oglądać bajki? – Jak to jest u nas w domu?
Moje dzieci, tak jak chyba wszystkie chcą oglądać bajki? Oglądanie bajek dziennie czasem mi przeszkadza, ale nie walczę z tym na siłę. Gdyby ode mnie to zależało być może nie mielibyśmy wcale telewizora. Gdy wprowadziłam się po ślubie do mojego męża, jedno z pierwszych pytań brzmiało: Czy musimy mieć telewizor? Odpowiedź nie do końca mnie zadowoliło, ale odpuściłam. Mój mąż zazwyczaj ogląda mecze oraz wiadomości. Bardzo rzadko oglądamy coś wspólnie. Oboje pracujemy przed komputerem. Ja po kilku godzinach nie mam ochoty nic oglądać. Wolę porozmawiać, wyjść na spacer lub zagrać w planszówkę. Oboje jesteśmy fanami gier.
Wróćmy jednak do naszych dzieci. Pozwalamy im oglądać, ale wszystko jest pod kontrolą. Sprawdzamy, co oglądają i pilnujemy tego, żeby czas oglądanie bajek nie był zbyt długi. Najstarszy i średni syn czasem sami od siebie odchodzą od telewizora, wyłączają go. Córka mogłaby oglądać bajki cały dzień, gdybyśmy jej na to pozwolili. Jesteśmy konsekwentni i nie odpuszczamy. Czasem są przez to kłótnie i pyskówki, ale jesteśmy stanowczy.
Prawie codziennie wieczorem idę położyć spać najstarszego syna i córkę. Przed snem czytam im krótką bajkę lub rozdział z dłuższej książki. Mamy swój rytuał, który buduje więź. Najmłodszy syn niedawno skończył roczek. Nie ogląda telewizji i nie korzysta z ekranów. Spędzamy z nim czas. Rozmawiamy, śpiewamy, bawimy się i spacerujemy.
Od kiedy dziecko może oglądać bajki? – Podsumowanie
Wprowadzanie bajek i mediów cyfrowych w życie dziecka to proces, który wymaga rozwagi i uważności. Zamiast sztywno trzymać się konkretnego wieku, obserwuj gotowość dziecka i kieruj się zdrowym rozsądkiem. Pamiętajmy, że bajki mogą być wartościowym narzędziem edukacyjnym, ale nigdy nie zastąpią prawdziwych interakcji, zabawy i bliskości.
Technologia ma służyć rodzinie, a nie odwrotnie. Cyfrowe media są wszechobecne. Nauczenie dzieci zdrowych nawyków korzystania z nich jest jedną z najcenniejszych umiejętności, jakie możemy im przekazać. W ten sposób przygotowujemy je do mądrego poruszania się w rzeczywistości, w której będą dorastać.
Zastanów się, w jaki sposób możesz stworzyć w swoim domu cyfrowy detox, który pozwoli czerpać korzyści z technologii przy jednoczesnym dbaniu o wszechstronny rozwój Twojego dziecka. Może to być rodzinny dzień bez ekranów, wspólne rytuały czytania książek przed snem czy odkrywanie kreatywnych aktywności, które będą alternatywą dla bajek. To Ty jako rodzic kształtujesz nawyki swojego dziecka na całe życie. Podaruj mu najlepszy możliwy start.
Grafika: pixabay.com
Przeczytaj też: Jak rozmawiać z dzieckiem?, Od kiedy dziecko może jeździć z przodu?, Zabawki dla dzieci – jakie zabawki wybrać?
