Kiedy dziecko zaczyna mówić?

TL;DR – kiedy dziecko zaczyna mówić

Dziecko zaczyna mówić stopniowo. Pierwsze słowa zwykle pojawiają się między 10. a 18. miesiącem życia, a tempo rozwoju mowy jest bardzo indywidualne.

• Najważniejsze: Rozwój mowy to proces, a nie wyścig — brak słów w określonym wieku nie zawsze oznacza problem.
• Konkret: Około 90% dzieci wypowiada pierwsze znaczące słowa do 18. miesiąca życia.
• Dla kogo i dlaczego: Dla rodziców niemowląt i małych dzieci, którzy chcą wiedzieć, co jest normą i kiedy zachować czujność.
• Jaki efekt po wdrożeniu: Więcej spokoju, świadome wsparcie dziecka i mniejsza presja porównań.
• Aktualizacja: 23.01.2026

Zastanawiasz się, kiedy dziecko powinno mówić? Wiele dzieci mówi pełnymi zdaniami, gdy skończy 2 rok życia. Każda pociecha zaczyna wypowiadać pierwsze słowa w swoim tempie. Nie ma tu ściśle ustalonego terminu. Jedno potrzebuje aż 3. lat, by mowa dziecka stała się zrozumiała dla dorosłych. Inne zaczyna mówić zdaniami w okolicach 2 lat. Rozbieżność jest spora. Trudno powiedzieć, kiedy usłyszysz pierwsze słowa. Dowiedz się, jak wspierać rozwój mowy u Twojej pociechy.

Kiedy dziecko zaczyna mówić?

Pierwsze znaczące słowa („mama”, „tata”, „nie”) pojawiają się zazwyczaj między 10. a 18. miesiącem życia. Wcześniej dziecko komunikuje się dźwiękami, gestami i mimiką — i to również jest część rozwoju mowy. Dziecko, które pokazuje palcem, reaguje na imię i rozumie polecenia, już „uczy się mówić”, nawet jeśli jeszcze nie wypowiada słów.

Mowa dziecka

Nauka mowy jest wyzwaniem dla każdego dziecka. Nikt z nas nie rodzi się z tą umiejętnością. Co wpływa na jej rozwój? Oto najważniejsze czynniki:

• ośrodkowy układ nerwowy,
• zdolności słuchowe.
• aparat mowy,
• umysł.

Wszystkie te elementy muszą prawidłowo funkcjonować, być dobrze rozwinięte. To jednak tylko połowa sukcesu. Umiejętność mowy dziecka jest też uzależniona od środowiska, w którym maluch żyje. Na rozwój mowy wpływa też wychowywanie.

Jak widzisz, umiejętność mowy dziecka jest zależna od jego predyspozycji. Jak długo powinno się czekać? Kiedy interweniować? Kiedy dziecko powinno zacząć mówić? Te pytania chodzą po głowie wielu rodzicom.

Przyjęto, że maluch zaczyna mówić między 10-18. miesiącem życia. Nauka mowy zaczyna się dużo wcześniej. W tym czasie pojawią już owoce.

Etapy rozwoju mowy dziecka

Rozwój mowy przebiega etapami i obejmuje:

• gaworzenie,
• naśladowanie dźwięków,
• pierwsze słowa,
• łączenie słów w proste zdania.

Każdy z tych etapów buduje fundament pod kolejne umiejętności językowe.

Tabela: orientacyjne etapy rozwoju mowy

Wiek dziecka	Co jest typowe?
0–3 miesiące	reakcje na dźwięki, płacz
4–6 miesięcy	głużenie, zabawa dźwiękami
6–9 miesięcy	gaworzenie („ba-ba”, „ma-ma”)
10–18 miesięcy	pierwsze słowa
2 lata	łączenie 2 słów
3 lata	proste zdania

Kiedy dziecko zaczyna gaworzyć?

W 2-3 miesiącu niemowlę wydaje tylnojęzykowe i gardłowe głoski (k, g, ch, r). Ten etap nazywa się głużeniem. W 5-6 miesiącu wiele maluszków powtarza sylaby zakończone samogłoską, np. ba-ba. Ten etap to gaworzenie. Podane terminy są orientacyjne. Jeśli boisz się, że Twoja pociecha nieprawidłowo się rozwija, umów się na wizytę do pediatry.

Kiedy dziecko zaczyna mówić? 

Rozwój mowy można podzielić na kilka etapów rozwoju dziecka. Wśród nich wymienia się m.in.: okres melodii, okres wyrazu, okres zdania. Na początku noworodek komunikuje się za pomocą krzyku. Z czasem niemowlę wydaje bardziej melodyjne, sylabiczne dźwięki. W te sposób rozwija się układ oddechowy oraz aparat mowy. Małymi kroczkami maluch zaczyna głużyć. Potem pojawia się gaworzenie. Maluch coraz lepiej artykułuje dźwięki. Powtarza sylaby. Naśladuje to, co usłyszy. Na dalszym etapie mogą pojawić się pierwsze słowa.

Między 12. a 24. miesiącem dziecko wymawia wszystkie samogłoski poza nosowymi. Potrafi też powiedzieć spółgłoski. Dziecko mówi niewyraźnie. Naśladuje dźwięki. Poznaje coraz więcej słów. Zaczyna mówić pierwsze zdania. Są one najczęściej zbudowane z dwóch wyrazów.

Po 2. urodzinach maluch zaczyna powoli mówić zdaniami. Stopniowo je wydłuża. Uczy się nowych słów. Umiejętność mowy dziecka nieustannie się rozwija.

Od 3. do 7. roku życia pociecha nadal doskonali mowę. Jej zasób słów staje się coraz większy. Buduje rozbudowane zdania. Dziecko zna większość głosek. Potrafi je wypowiadać. Interakcje z dorosłymi stają się łatwiejsze. Komunikatywność i logiczne wypowiedzi bardzo w tym pomagają.

Kiedy chłopiec zacznie mówić? 

Rozwój mowy malucha różni się w zależności od płci. Co ciekawe, hormony wpływają na to, kiedy dziecko zacznie mówić. W większości chłopcy zaczynają wypowiadać pierwsze słowa między 13. a 14. miesiącem życia.

Rozwój mowy u dziewczynek

Dziewczynki mówią wcześniej niż chłopcy, ponieważ estrogeny przyspieszają rozwój mózgu. Z tego powodu maluchy płci żeńskiej szybciej się rozwijają. W ciągu pierwszych 12. miesięcy życia szybciej rozwija się lewa półkula. Odpowiada ona za myślenie i naukę mówienia.

Czy młodsze rodzeństwo zacznie mówić w tym samym momencie co starsze?

Nie ma na to reguły. To kiedy dziecko mówi jest indywidualną sprawą. To, że ktoś jest rodzeństwem, nie ma znaczenia. Ja i moja siostra zaczęłyśmy mówić w wieku 3 lat, czyli bardzo późno. Moja córka bardzo dobrze mówiła już po drugich urodzinach. Gdy miała 2,5 roku poszła do przedszkola. Wszyscy rozumieli, co mówiła.

Mój najstarszy syn zaczął mówić w okolicy 3. urodzin. Wypowiadał słowa niewyraźnie. Najlepiej rozumiała go siostra, która jest starsza o 1,5 roku. Panie w przedszkolu miały problem. Drugi syn, podobnie jak córka, sprawnie komunikował się już 2,5 roku. Jestem ciekawa jak będzie to wyglądać u naszej najmłodszej pociechy.

Kiedy dziecko zaczyna mówić pełnymi zdaniami? 

Dwulatek układa proste, krótkie zdania. Gdy skończy 3 lata, korzysta z trybu orzekającego. Coraz bardziej rozbudowuje swoje wypowiedzi. Z czasem zaczyna używać trybu rozkazującego oraz pytającego.

Problemy z mową: kiedy dziecko potrafi mówić „R”? 

Głoska „R” sprawia dzieciom największą trudność. Dzieci do 5. urodzin zastępują ją inną. Zamiast „R” często mówią np. „L”. Przedszkolak doskonali wymowę. Gdy skończy 6. lat i dalej pojawia się problem z „R” , warto skonsultować się z logopedą. Nauka mowy pod okiem specjalisty powinna rozwiązać problem.

Jak wspierać rozwój mowy? – Książeczki do nauki mówienia i akcesoria do nauki mówienia

Zastanawiasz się, jak wspierać rozwój mowy malucha? Przede wszystkim spędzaj z nim czas i dużo do niego mów. Warto mówić już do noworodka. To prawda, że on nami nie odpowie. Nie rozumie tego, co do niego mówimy. Mimo to słyszy dźwięki. Z czasem jego umysł je zapamięta. Taka komunikacja jest czynnikiem wpływającym na rozwój mowy.

Gdy rozmawiasz z dzieckiem, które dopiero rozwija umiejętność mowy, mów prosto. Dbaj o poprawność językową. Unikaj zdrobnień. Dzięki temu zakorzenisz w nim dobre nawyki językowe. Twoja pociecha nie będzie kaleczyć języka. Dziecko mówi lepiej, gdy mu się czyta. Na rynku znajdziesz książeczki do nauki mówienia. Znajdują się w nich onomatopeje i krótkie zdania, które stymulują rozwój mowy.

W sklepach są też akcesoria do nauki mówienia. Są to zazwyczaj zabawki na baterie, które wypowiadają kilka słów lub śpiewają piosenkę. Rozwijają one zdolności słuchowe. Dziecko może je do woli słuchać, a z czasem powtarzać. Zabawki do nauki mówienia są różne. Mogą to być np. lalki, maskotki, instrumenty. Taka forma nauki mowy jest przyjemna. Nie może jednak zastąpić kontaktu z ludźmi. Interakcje z dorosłymi są ważne dla rozwoju dziecka.

 Dlaczego dziecko późno zaczyna mówić? 

Kiedy dziecko ma problemy z mową, warto poszukać przyczyn. Na to, że dziecko późno zaczyna mówić wpływają różne kwestie. Brak poczucia bezpieczeństwa opóźnia rozwój językowy. Zadbaj o to, by Twoja pociecha rozwijała się w przyjaznym środowisku. Dzięki temu będzie jej się łatwiej otworzyć na nowe rzeczy i sprawnie przejdzie przez kolejne etapy rozwoju.

Niektóre choroby sprawiają, że dziecko późno zaczyna mówić. Zalicza się do nich zespół Aspergera czy autym. Obserwuj skoki rozwojowe Twoich pociech. Jeśli coś Cię niepokoi, informuj o tym lekarza. Upewnij się, czy problemy z mową są objawem schorzenia, czy też nie. Pamiętaj, że im szybsza diagnoza, tym lepiej możemy pomóc naszym dzieciom.

Jeśli któryś z czynników wpływających na rozwój mowy wykazuje nieprawidłowości może to skutkować trudnościami i opóźnieniami w rozwoju mowy i nauce mówienia. Duże znaczenie mają tutaj warunki społeczne dziecka, a więc odpowiednia komunikacja, poczucie bezpieczeństwa i ciepła, czyli takie, w których człowiek jest skłonny do tego, by się otwierać i uczyć nowych rzeczy. Także niektóre schorzenia, jak autyzm czy zespół Aspergera, a także choroby związane z upośledzeniem umysłowym mają wpływ na opóźnienie rozwoju mowy. Specjaliści wskazują również na wcześniactwo, a także przebyte wysiękowe zapalenie ucha.  

Kiedy brak mowy nie jest powodem do niepokoju?

Niepokój nie jest uzasadniony, jeśli dziecko:

• rozumie polecenia,
• komunikuje się gestami,
• reaguje na dźwięki,
• rozwija się prawidłowo w innych obszarach.

Mowa czynna (mówienie) często „dogania” mowę bierną (rozumienie).

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?

Warto rozważyć konsultację, gdy:

• dziecko nie reaguje na dźwięki,
• nie gaworzy po 9. miesiącu,
• nie mówi żadnych słów po 2. roku życia,
• traci wcześniej nabyte umiejętności.

To nie oznacza diagnozy, tylko sprawdzenie i wsparcie na czas.

Co jeszcze warto wiedzieć o mowie dziecka?

Rozwój mowy jest silnie powiązany z emocjami i relacją z opiekunem. Poczucie bezpieczeństwa, bliskość i uważność są równie ważne jak ćwiczenia językowe.
Presja i porównywanie często przynoszą odwrotny efekt niż wsparcie.

Podsumowanie: Kiedy dziecko zaczyna mówić?

Dziecko zaczyna mówić wtedy, gdy jest na to gotowe. Twoją rolą nie jest przyspieszanie tego procesu, lecz tworzenie warunków do bezpiecznej komunikacji. Wierzę, że doskonale sobie z tym poradzisz.

FAQ – Kiedy dziecko zaczyna mówić?

Źródło grafiki: https://pixabay.com

Przeczytaj też: Dziecko nie chce spać w dzień – Dlaczego?, Co to znaczy tęczowe dziecko?, Kiedy dziecko raczkuje?, Nauka przez zabawę – jak stymulować rozwój dziecka?, Co daje układanie puzzli?, Od kiedy dziecko może jeździć z przodu?, Co to znaczy tęczowe dziecko?