TL;DR: Macierzyński przed porodem
Najważniejsze: Możesz rozpocząć urlop macierzyński jeszcze przed narodzinami dziecka, wykorzystując maksymalnie 6 tygodni z przysługującej Ci puli.
Konkret: Prawo to dotyczy osób na umowie o pracę. Rozpoczęcie urlopu wcześniej skraca jednak czas opieki nad dzieckiem po porodzie (pula tygodni jest stała).
Dla kogo: Dla przyszłych mam potrzebujących odpoczynku, które nie chcą lub nie mogą korzystać ze zwolnienia lekarskiego (L4), a chcą już pobierać zasiłek.
Efekt: Spokojne przygotowanie do porodu, czas na skompletowanie wyprawki i regenerację organizmu przy zachowaniu płynności finansowej.
Aktualizacja: 13.01.2026
W ostatnich tygodniach przed porodem organizm potrzebuje więcej odpoczynku. Przyszła mama marzy o spokoju i poczuciu bezpieczeństwa. Kodeks pracy umożliwia rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przed porodem. Komu przysługuje to prawo? Jak z niego skorzystać i jakie są zasady jego wykorzystania. O tym przeczytasz w tym artykule.
Na czym polega urlop macierzyński przed porodem?
Urlop macierzyński to świadczenie, które przysługuje kobiecie zatrudnionej na umowie o pracę. Jego celem jest zapewnienie czasu na regenerację po porodzie oraz opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem. Wiele przyszłych mam nie wie, że część urlopu można wykorzystać przed rozwiązaniem. Zgodnie z przepisami, kobieta może rozpocząć urlop macierzyński maksymalnie 6 tygodni przed przewidywaną datą porodu. Pozostała część przysługuje po narodzinach dziecka. Oznacza to, że jeśli np. termin porodu przypada na 1 lipca, mama może rozpocząć urlop 20 maja.
Komu przysługuje urlop macierzyński przed porodem?
Z prawa do urlopu macierzyńskiego przed porodem mogą skorzystać kobiety, które są:
- zatrudnione na umowę o pracę,
- objęte ubezpieczeniem chorobowym (czyli odprowadzają składki ZUS),
- w ciąży potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim.
Nie przysługuje on osobom pracującym na umowie zlecenie, o dzieło ani prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą. W tych przypadkach można ubiegać się o zasiłek macierzyński z innego tytułu, jeśli opłacane są odpowiednie składki.
Ile trwa urlop macierzyński?
Długość urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu:
- 20 tygodni — przy urodzeniu jednego dziecka,
- 31 tygodni — przy bliźniętach,
- 33 tygodnie — przy trojaczkach,
- 35 tygodni — przy czworaczkach,
- 37 tygodni — przy pięciorgu i więcej dzieciach.
Z tych tygodni maksymalnie 6 można wykorzystać przed porodem. Jeśli dziecko urodzi się później, niż przewidywano, niewykorzystane dni po prostu „przechodzą” na okres po porodzie. Jeśli wcześniej, pozostała część przysługuje od dnia narodzin.
Jak uzyskać urlop macierzyński przed porodem?
Aby rozpocząć urlop przed porodem, złóż wniosek do pracodawcy z informacją o planowanym terminie rozpoczęcia urlopu. Dołącz zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu (wydane przez ginekologa). Pracodawca nie może odmówić. To prawo, a nie przywilej, możesz z niego skorzystać, jeśli tego potrzebujesz.
Pracownica może złożyć wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego w dowolnym momencie. Nie trzeba czekać do konkretnego tygodnia ciąży. Wystarczy, że przyszła mama uzna, iż potrzebuje więcej odpoczynku lub lekarz zaleci wcześniejsze zwolnienie z obowiązków zawodowych.
Zasiłek macierzyński przed porodem
Za czas urlopu macierzyńskiego, także tego wykorzystanego przed porodem, przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości:
- 100% podstawy wymiaru przez pierwsze 20 tygodni urlopu,
- następnie 70% lub 81,5% (jeśli mama od razu zadeklaruje korzystanie również z urlopu rodzicielskiego).
Zasiłek wypłaca ZUS lub pracodawca (jeśli zatrudnia powyżej 20 osób). Podstawą jest średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy pracy.
Macierzyński przed porodem vs Zwolnienie lekarskie (L4)
Wiele mam waha się między tymi dwiema opcjami. Poznaj główne różnice, aby podjąć najlepszą decyzję dla swojego budżetu i czasu z dzieckiem.
| Cecha | Urlop macierzyński przed porodem | Zwolnienie lekarskie (L4) w ciąży |
| Wpływ na długość opieki po porodzie | Skraca czas z dzieckiem (dni są odejmowane z puli 20 tyg.). | Nie skraca czasu opieki (pula 20 tyg. rusza dopiero w dniu porodu). |
| Wysokość świadczenia | 100% lub 81,5% (zależnie od wniosku). | 100% średniego wynagrodzenia. |
| Wymagane dokumenty | Wniosek do pracodawcy + zaświadczenie o dacie porodu. | Elektroniczne zwolnienie od lekarza (e-ZLA). |
| Limit czasu | Max. 6 tygodni przed porodem. | Bez sztywnego limitu (zależnie od stanu zdrowia). |
Czy warto wykorzystać urlop macierzyński przed porodem?
Decyzja należy do Ciebie. Niektóre kobiety wolą pracować do samego końca. Sama wybrałam pracę, żeby nie myśleć o porodzie i się nim nie stresować. Rozumiem też, że inne kobiety z różnych przyczyn chcą się wyciszyć wcześniej. Urlop macierzyński przed porodem to czas na odpoczynek, sen, przygotowanie wyprawki, spotkania z położną czy spokojne planowanie połogu. Dla wielu mam to moment, w którym mogązatrzymać się na chwilę przed wielką zmianą.
Podsumowanie: Macierzyński przed porodem — kiedy i jak skorzystać z urlopu macierzyńskiego?
Urlop macierzyński przed porodem pomaga zadbać o komfort i bezpieczeństwo przyszłej mamy. Ułatwia przygotowanie się do porodu w spokojnej atmosferze. Nie jest obowiązkowy, ale warto z niego skorzystać, jeśli ciało wysyła sygnały, że potrzebuje chwili oddechu. Wybierz opcję, która jest dla Ciebie najlepsza.
Co jeszcze możesz zrobić?
Zanim zdecydujesz się na wcześniejszy macierzyński, rozważ te kroki.
- Przelicz budżet
Jeśli złożysz tzw. „długi wniosek” (macierzyński + rodzicielski od razu), Twoje świadczenie wyniesie 81,5% przez cały rok. Jeśli pójdziesz na macierzyński przed porodem, ta stawka będzie obowiązywać od pierwszego dnia urlopu.
- Sprawdź stan zdrowia u lekarza
Jeśli powodem chęci odpoczynku są dolegliwości ciążowe (np. bóle kręgosłupa, ryzyko przedwczesnego porodu), korzystniejszym rozwiązaniem jest zazwyczaj zwolnienie lekarskie (L4). Dzięki temu nie stracisz cennych tygodni, które po porodzie przydadzą się na opiekę nad maluszkiem.
- Przygotuj wniosek z wyprzedzeniem
Przepisy nie określają sztywnego terminu (możesz to zrobić w dowolnym momencie), warto poinformować pracodawcę ok. 2 tygodnie wcześniej, by dział kadr zdążył dopełnić formalności z ZUS.
- Zaplanuj połóg
Wykorzystaj te dodatkowe dni wolne na przygotowanie mrożonych posiłków na pierwsze dni po powrocie ze szpitala lub zaplanowanie logistyki z położną środowiskową. - Skonsultuj się z księgowością
Jeśli pracujesz w firmie zatrudniającej powyżej 20 osób, zasiłek wypłaci pracodawca. W mniejszych firmach robi to ZUS – warto upewnić się, że wszystkie składki są opłacone na czas.
Najczęstsze pytania (FAQ) – Macierzyński przed porodem
Nie. Prawo przewiduje maksymalnie 6 tygodni przed planowanym terminem porodu.
Niewykorzystane dni z okresu przed porodem przechodzą na czas po porodzie.
Nie. To Twoja decyzja — możesz rozpocząć urlop dopiero po narodzinach dziecka.
Tak, jeśli złożysz wniosek w ciągu 21 dni po porodzie, możesz korzystać z obydwu i otrzymywać 81,5% zasiłku przez cały okres.
Nie. Pula urlopu (np. 20 tygodni) jest stała. Jeśli zaplanowałaś 4 tygodnie urlopu przed porodem, a urodziłaś po tygodniu, to pozostałe 3 tygodnie po prostu dodają się do puli wykorzystywanej po narodzinach dziecka.
Nie. 6 tygodni to limit górny. Możesz zdecydować się na 2 tygodnie, kilka dni lub nie brać go wcale.
Formalnie urlop jako uprawnienie pracownicze przysługuje tylko na etacie. Jednak jako zleceniobiorca z opłaconym ubezpieczeniem chorobowym możesz zacząć pobierać zasiłek macierzyński przed porodem na takich samych zasadach czasowych (do 6 tygodni przed).
Zasiłek macierzyński ma pierwszeństwo. Jeśli okresy te się pokrywają, pobierasz zasiłek macierzyński, a zwolnienie lekarskie w tym czasie nie ma znaczenia finansowego.
Nie. Urlop macierzyński przed porodem jest zarezerwowany wyłącznie dla matki dziecka. Ojciec może przejąć część urlopu (tzw. tacierzyński) dopiero po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni po porodzie.
Grafika: pixabay.com
Przeczytaj też:
Praca zdalna dla rodziców dzieci do lat 4
Jak połączyć pracę z opieką nad dzieckiem?
Czy można być na macierzyńskim i pracować?
Czy na urlopie macierzyńskim można się szkolić?
Jak łączyć macierzyństwo z pracą na własnych zasadach?
Kiedy mama pracuje z domu – blaski i cienie freelancingu z dziećmi w tle
