Pierwszy rok życia dziecka przypomina rollercoaster. Jednego dnia niemowlę jest pogodne i spokojne, a następnego staje się niespokojne, marudne i praktycznie nie schodzi z rąk. Te gwałtowne zmiany to najprawdopodobniej skoki rozwojowe. Wielu rodziców zadaje sobie wtedy pytanie: który z tych skoków jest najgorszy i kiedy nas czeka? W tym artykule postaram się odpowiedzieć na te pytania, podpierając się wiedzą specjalistów i doświadczeniem rodziców.
Skoki rozwojowe – czy to nauka, czy mit?
Koncepcja skoków rozwojowych została opisana w książce „Cudowne tygodnie” holenderskich naukowców Franciscusa Plooija i Hetty van de Rijt. Na podstawie obserwacji zauważyli, że u niemowląt (podobnie jak u młodych szympansów) występują fazy regresji, po których następuje nagły rozwój nowych umiejętności.
Tę teorię wielokrotnie weryfikowano. Wyniki analiz były różne. Doświadczenia wielu rodziców pokazują, że coś jest na rzeczy. W literaturze naukowej zamiast skoków mówi się o kamieniach milowych lub etapach intensywnego dojrzewania mózgu. Niezależnie od nazewnictwa chodzi o to samo: o okresy, w których mózg dziecka tworzy nowe połączenia nerwowe, które skutkują gwałtownym rozwojem i czasowym obniżeniem samopoczucia.
Który skok rozwojowy jest najtrudniejszy?
Rodzice często określają jeden ze skoków mianem „najgorszego”. Każdy maluch jest inny i to, co dla jednych wydaje się nie do zniesienia, u innych przebiega łagodnie. Dla wielu najbardziej wymagające są etapy, które łączą się z rozwojem emocjonalnym:
- skok 4. (około 19. tygodnia życia) – dziecko zaczyna lepiej rozumieć przestrzeń i ruch; zwiększa się napięcie, a natłok bodźców sprawia, że maluch jest drażliwy i ma kłopoty ze snem,
- skok 5. (ok. 26. tygodnia) jest związany z pojawieniem się lęku separacyjnego; dziecko uświadamia sobie, że jest odrębną osobą od rodzica; to wywołuje potrzebę ciągłego bycia blisko mamy i taty
- skok 7. (około 46. tygodnia) – maluch uczy się planowania i realizuje sekwencję działań.
Każdy z tych skoków może wydawać się najgorszy. Wielu rodziców podkreśla, że piąty skok nazywa się potocznie kryzysem ósmego miesiąca.
Dlaczego piąty skok rozwojowy jest najgorszy dla wielu rodziców?
Piąty skok rozwojowy zazwyczaj pojawia się między 22. a 26. tygodniem życia dziecka. W przeciwieństwie do wcześniejszych etapów regres trwa nawet cztery tygodnie. Czym różni się ten etap od innych? Towarzyszą mu następujące objawy.
Lęk separacyjny w piątym skoku rozwojowym
Maluch zaczyna zauważać, że mama i tata wychodzą z pokoju. Dziecko protestuje, płacze lub krzyczy. Odłożenie go na chwilę jest sporym wyzwaniem.
Niespodziewane zmiany nastroju a piąty skok rozwojowy
Ulubione jedzenie nagle nie smakuje. Niemowlę w ciągu kilku sekund przechodzi z euforii do rozpaczy.
Powrót nocnych pobudek
Zmęczeni rodzice znów nie przesypiają całej nocy.
Brak zaufania do obcych
Maluch coraz lepiej odróżnia osoby bliskie od obcych. Protestuje, gdy ktoś inny niż rodzic chce go wziąć na ręce.
Te objawy są wyczerpujące. Po tym skoku dziecko zaczyna chwytać palcami, zaczyna samodzielnie siadać i na dłużej skupia uwagę na przedmiotach. Uczy się rozróżniać bliskich od obcych. To ważny etap w rozwoju poczucia bezpieczeństwa. To ważny etap dla dalszego rozwoju.
Jak przetrwać najtrudniejszy skok rozwojowy u dziecka?
Niemowlę będzie potrzebować Twojej obecności częściej niż zwykle. Przytulaj je, noś w chuście lub nosidle i reaguj na płacz. Gdy bierzesz je na ręce, czuje się bezpiecznie.
Nie znikaj nagle z pola widzenia dziecka. Informuj malucha, że zaraz wrócisz (np.:„mama idzie do kuchni i zaraz będzie”), z czasem wydłużaj przerwy. Zostawiaj pociechę z zaufaną osobą na chwilę, żeby oswoić lęk.
Stały rytm dnia i ulubione rytuały zmniejszają poziom stresu. Unikaj tłocznych miejsc i nowych, intensywnych doświadczeń. Podczas skoku układ nerwowy malucha jest obciążony. Nie funduj mu dodatkowych bodźców.
Uzbrój się w cierpliwość. Trudne zachowania miną. Zastąpią je nowe umiejętności.
Podsumowanie – Kiedy najgorszy skok rozwojowy?
Odpowiedź na pytanie, kiedy jest najgorszy skok rozwojowy, zależy od perspektywy. Dla większości rodziców najtrudniejszy okazuje się piąty skok, który występuje w okolicach ósmego miesiąca życia. Dłuższy okres regresu, lęk separacyjny i zmienne nastroje mogą dać się we znaki.
Piąty skok rozwojowy przynosi przełomowe umiejętności:
- rozwój chwytu pęsetkowego,
- pierwsze samodzielne siadanie,
- budowanie poczucia bezpieczeństwa dzięki rozróżnianiu osób.
Każdy maluch jest wyjątkowy. Dla niektórych dzieci bardziej wymagający może okazać się inny skok rozwojowy. U niektórych dzieci wszystkie etapy niemal niezauważalnie. Obserwuj dziecko, reaguj na jego potrzeby i pamiętaj o sobie. Czas i bliskość to najcenniejsze, co możesz mu dać.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o najgorszy skok rozwojowy
Czy piąty skok rozwojowy zawsze trwa cztery tygodnie?
Nie. Podkreśla się, że etap regresu może trwać od kilku dni do kilku tygodni. Długość zależy od dziecka. Niektóre maluchy przechodzą go szybciej, inne potrzebują więcej czasu.
Jak złagodzić lęk separacyjny?
Bądź obecny/-a. Informuj dziecko, kiedy wychodzisz i kiedy wrócisz. Ćwicz krótkie rozstania z zaufaną osobą. Stopniowo je wydłużaj. Przytulaj i bądź wyrozumiała/-y.
Czy każdy rodzic doświadcza najgorszego skoku rozwojowego?
Nie. Każde dziecko jest inne i reaguje różnie na skoki rozwojowe. Przy każdym dziecku najgorszy skok rozwojowy może być inny.
Czy mogę przyspieszyć lub opóźnić skok rozwojowy?
Skoki rozwojowe wynikają z biologii i dojrzewania mózgu. Nie da się ich przyspieszyć ani powstrzymać. Możesz pomóc dziecku przejść przez nie łagodnie. Dbaj o rutynę, ograniczaj bodźce i zapewniaj bliskość.
Grafika: pixabay.com
Przeczytaj też:
Skoki rozwojowe u dzieci w 1. roku życia i w następnych latach, Po czym poznać, że dziecko ma skok rozwojowy? Jak oduczyć dziecko spania z rodzicami?, Czy roczny maluch powinien już spać samodzielnie w swoim pokoiku? i Kiedy przychodzi czas na zmianę łóżeczka na łóżko dla większego malucha?
